Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
Ogólnopolska konferencja osób działających na rzecz ochrony dziedzictwa kultury żydowskiej w Polsce pro memoria Ireneusz Ślipek
Miejscowość / Region: Zduńska Wola
Instytucja: Towarzystwo Historyczne YACHAD oraz osoby dbające o żydowskie dziedzictwo w Polsce
Opiekun / Nadzór nad projektem: Towarzystwo Historyczne YACHAD
Autorzy projektu: Kamila Klauzińska
Grupa wiekowa: grupa mieszana
Udostępnij na Facebooku
Kontakt:

Kamila Klauzińska:
kamila.klauzinska@poczta.fm
,
office@yachad.pl

Uwagi wstępne

W dniach 15-16 września 2008 roku odbyła się pierwsza ogólnopolska konferencja osób działających na rzecz ochrony dziedzictwa kultury żydowskiej w Polsce pro memoria Ireneusz Ślipek. W ramach konferencji zaprezentowano prace i doświadczenia osób dbających o żydowskie dziedzictwo w Polsce. Przygotowana została wystawa „Strażnicy Pamięci” przez studentów z Towarzystwa Historycznego YACHAD. Odbyło się także spotkanie z Kazimierą Rozmarynowską – ocalałą ze Zduńskiej Woli.

Wprowadzenie:
Ponad 10 lat temu Michael Traison zainicjował ceremonię corocznego uhonorowania Polaków, nie-Żydów, zaangażowanych w różnorodne projekty ochrony pamięci żydowskiej w Polsce. Od tamtej pory dziesiątki osób zostały uhonorowane dyplomami wręczonymi im przez Ambasadora Izraela w Polsce. Dla tych, którzy otrzymali dyplomy jest to niezwykły zaszczyt. Niejednokrotnie, po raz pierwszy poczuli bowiem, że ich praca i poświęcenie zostały zauważone i docenione. Prof. Szewach Weiss kilka lat temu nazwał ludzi, którzy z własnej inicjatywy wkładają ogromny wysiłek w ratowanie żydowskiego dziedzictwa – trzecim pokoleniem Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata. To wyjątkowe wyróżnienie dla tych ludzi, często z małych miast i miasteczek polskich.

Cele i odbiorcy projektu:
Konferencja bezpośrednio skierowana jest do osób nie-Żydów zajmujących się ochroną dziedzictwa żydowskiego w Polsce. Listę osób do których wysłane zostały listy zapraszające do udziału w konferencji przygotował Jan Jagielski z Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie, który zna środowisko wolontariuszy opiekujących się dziedzictwem żydowskim w Polsce. Do niego zwracają się osoby, które pragną rozpocząć swoją działalność na polu ochrony dziedzictwa żydowskiego w Polsce. Wobec powyższego głównymi beneficjentami projektu są osoby wyróżnione przez Ambasadę Izraela dyplomem za działalność na rzecz ochrony dziedzictwa żydowskiego w Polsce.

Konferencja skierowana jest również do środowisk lokalnych, wśród których działają wolontariusze – nauczycieli, dyrektorów szkół, lokalnych władz i przedstawicieli kościołów oraz lokalnej społeczności danego miasta.

Autorem i pomysłodawcą projektu jest Kamila Klauzińska. W 2005 roku otrzymała ona z rąk Ambasadora Izraela w Polsce Davida Pelega dyplom za ochronę dziedzictwa kultury żydowskiej w Polsce. Wtedy to wpadła ona na pomysł zorganizowania spotkania – konferencji dla wszystkich tych, którzy dbają  o żydowskie dziedzictwo w Polsce. Na uroczystości wręczenia dyplomów w Krakowie poznała kilka osób spośród tych wszystkich, którym wspólne dziedzictwo Żydów polskich i pamięć o nim nie są obojętne.

Konferencja umożliwiła uczestnikom wymianę informacji na temat tego co obecnie dzieje się z dziedzictwem żydowskim w Polsce i jak powinno się o nie dbać. Pomogła ona także, w istotny sposób zwrócić uwagę opinii publicznej na ważną i często trudną pracę licznej grupy wolontariuszy, a także zaangażowała władze miast, w których działają wolontariusze, do czynnej pomocy w ich pracach.

Przebieg projektu:
Konferencja osób działających na rzecz ochrony dziedzictwa kultury żydowskiej w Polsce pro memoria Ireneusz Ślipek odbyła się w dniach 15-16 września 2008 roku w Zduńskiej Woli.

Pierwszego dnia prelegenci zaprezentowali swoje projekty oraz miejscowości, w których pracują. Z dyskusji wynikało, że inni lokalni aktywiści dostrzegli w prezentujących cechy typowe dla samych siebie. Kwestia, czy dana osoba zajmuje się cmentarzem w jednym mieście, czy synagogą, czy pozostałościami po kulturze żydowskiej w obrębie kilkudziesięciu kilometrów od swojej miejscowości była dla nich drugorzędna. Najważniejsza była nić porozumienia i wspólna idea. Wszyscy obecni dzielili wspólną pasję życia i zachowania pamięci o życiu.

Obecnym nasunęło się pytanie o przyczynę takiego działania. W odpowiedzi na to aktywiści lokalni mówili o przymusie wewnętrznym, powołując się na słowa Heinricha Bölla, który napisał w swoim dzienniku, że „cmentarze pełne są ludzi, bez których świat nie mógłby istnieć”. Obserwatorzy stwierdzili, że cieszy fakt, że „ze zmurszałej polskiej mentalności wyłamują się jeszcze jednostki takie jak tzw. 'Strażnicy Pamięci'”. Podczas rozmów często padało pytanie „Jak społeczność miejscowa reaguje na twoje działania?” Niestety równie często padała ta sama odpowiedź: „A po co? Przecie Żydy są bogate, niech same zrobią”.

Zainteresowanie jakim cieszyła się konferencja pokazuje również, że polskie społeczeństwo ewoluuje. Powoli, ale sukcesywnie. Parafrazując Adama Mickiewicza opleśniałej zbywszy się kory, zielone przypomnimy lata. Każda z osób opiekujących się spadkiem po „braciach starszych w wierze” za pierwszorzędne zadanie stawia sobie edukację, nie tylko młodzieży szkolnej, ale i osób starszych oraz „zakażonych” w komunizmie znieczulicą. Nierzadko ludzie są zaskoczeni pięknem reliefów na macewach lub polichromiami wydobytymi spod tynku w synagodze przerobionej po wojnie na magazyn. Dlatego też aktywiści uważają, że warto tak działać.

Drugiego dnia oprócz Towarzystwa Historycznego YACHAD zaprezentowali się pozostali goście. Rabin Michael Schudrich zobrazował sens konferencji mówiąc: „Jeżeli podzielę się z kimś pieniędzmi, na przykład oddam połowę tego co mam to ja będę biedniejszy o tę połowę. Jeżeli zaś podzielę się wiedzą, nawet i całą jaką posiadam to nic nie stracę.”

Konferencji towarzyszyła wystawa „Strażnicy Pamięci” przygotowana przez studentów z Towarzystwa Historycznego YACHAD, przedstawiająca sylwetki prelegentów konferencji. Miała ona postać otwartą-plenerową, dzięki czemu każdy zainteresowany mógł w dowolnym czasie poznać sylwetki oraz działalność tytułowych „Strażników”.

Odbyło się także spotkanie z Kazimierą Rozmarynowską – ocalałą, która swą opowieścią o młodości podczas Holokaustu przeniosła uczestników w czasie i przestrzeni do Zduńskiej Woli z pierwszej połowy XX wieku.

Konferencja została zrealizowana w ramach programu „Dla Tolerancji” ze środków Fundacji Batorego, Fundacji Forda i Fundacji im. Tada Taubego oraz środków Starostwa Powiatu Zduńskowolskiego w ramach zadania ochrona dóbr kultury, tradycji i dziedzictwa narodowego.

Kontynuacja:
Towarzystwo Historyczne YACHAD pragnęło zainicjować organizowanie tej konferencji co dwa lata w innej miejscowości. Władze poszczególnych miast i miasteczek, w których działają wolontariusze powinni zostać czynnie włączeni do troski i pamiętania o wspólnym dziedzictwie oraz pomocy przy organizacji konferencji oraz imprez jej towarzyszących.

Głównym koordynatorem poszczególnych konferencji będą osoby działające na rzecz ochrony dziedzictwa kultury żydowskiej w danej miejscowości. Towarzystwo Historyczne YACHAD zobowiązuje się wspierać te osoby w organizacji każdej z konferencji. Wszyscy chętni do zorganizowania kolejnych konferencji proszeni są o kontakt z pomysłodawcą projektu.

Co dwa lata uczestnicy będą mogli zapoznać się z historią miejscowości, w której odbywać się będzie konferencja. Oprócz wykładów przewidziane będzie także zwiedzanie miasta i jego żydowskich zabytków. Organizatorzy poszczególnych konferencji będą mieli dowolność w organizowaniu imprez towarzyszących, takich jak na przykład wystawy, spotkania młodzieży polsko-izraelskiej etc.

(ak)

Tekst dydaktyczny

Konferencja skierowana była do osób nie-Żydów zajmujących się ochroną dziedzictwa żydowskiego w Polsce. Głównymi beneficjentami projektu były osoby wyróżnione przez Ambasadę Izraela dyplomem za działalność na rzecz ochrony dziedzictwa żydowskiego w Polsce. Mieli oni możliwość wymiany doświadczeń i informacji na temat tego co obecnie dzieje ...

Linki
Metodologia
opieka nad miejscem pamęci
przygotowanie wystawy
zwiedzanie wystawy
restauracja cmentarza
spotkanie i wywiad ze świadkiem historii
Tematy
Polacy Żydzi
Restauracja zabytków
Konferencja
Wystawa