Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
Obóz koncentracyjny Gross-Rosen – Zagłada poprzez pracę (Konzentrationslager Gross-Rosen – Vernichtung durch Arbeit)
Miejscowość / Region: Gross-Rosen
Instytucja: Norbertusgymnasium w Magdeburgu / Alternatywne Centrum Żydowskie (ACŻ) w Dessau
Opiekun / Nadzór nad projektem: W. Ernst, J. Müller, J. Jesiolkowski
Autorzy projektu: Wilfried Ernst, nauczyciel; Gerrit Heber, uczeń; Jana Müller/ Jens Jesiolkowski (ACŻ Dessau)
Grupa wiekowa: licealiści
Udostępnij na Facebooku
Kontakt:

Winfried Ernst, Norbertusgymnasium Magdeburg
Nachtweide 77
Deutschland 39124 Magdeburg
Tel:+ 49 0391 / 2 44 50 10
http://www.norbertus.de

Jana Müller/ Jens Jesiolkowski
Alternatives Jugendzentrum Dessau e.V. (AJZ)
Schlachthofstrasse 25
Deutschland 06844 Dessau
http://www.ajz-dessau.de

Uwagi wstępne

Projekt filmowy Alternatywnego Centrum Żydowskiego (ACŻ) z Dessau oraz uczniów 9 klasy Norbertusgymnasium z Magdeburga, którego efektem było powstanie 50-minutowego filmu dokumentalnego o obozie koncentracyjnym Gross-Rosen (obecnie Rogoźnica), który został wyemitowany w lokalnej telewizji. W filmie pokazano historię życia dwóch polskich więźniów obozu.
Opis projektu pochodzi z partnerskiej strony „Lernen aus der Geschichte"

Wprowadzenie:
Jana Müller, współpracownik Alternatywnego Centrum Żydowskiego z Dessau, zainicjowała na początku 2002 roku przeprowadzenie projektu filmowego, mającego towarzyszyć podróży młodzieży 9 klasy Nobertusgymnasium z Magdeburga do Strzegomia i obozu koncentracyjnego w Gross-Rosen (obecna nazwa miejscowości: Rogoźnica). Film nagrywany był podczas zwiedzania Gross-Rosen. Uczniowie mieli poznawać historię obozu, jak i historię jego ofiar poprzez rozmowę z nimi.

Młodzież niemiecka spotykała się z młodzieżą z Liceum Ogólnokształcącego im. Stefana Żeromskiego w Strzegomiu, najpierw w Strzegomiu, następnie w Magdeburgu, będąc  zakwaterowanymi u rodzin goszczących. Liceum im. Stefana Żeromskiego w Strzegomiu i Norbertusgymnasium w Magdeburgu łączy wieloletnia wymiana młodzieży organizowana wokół tematu oporu i praw człowieka w kontekście niemieckiego nazizmu. (Opiekunem wymiany był m.in. Winfried Ernst.). Wiedzę na te tematy można przekazywać na przykładzie obozu Gross-Rosen i jego obozów przyległych, jak i Krzyżowej/Kreisau, byłej posiadłości rodziny Moltke, które dziś stanowi miejsce spotkań młodzieży. Miejsca pamięci Gross-Rosen, a także Krzyżowa/Kreisau mogą stać się miejscami wspólnej pamięci o Polakach i Żydach, którzy wraz z innymi są ofiarami rządów Nazistów.

Przebieg projektu:
Nauczyciel Winfried Ernst przygotował uczniów do wyprawy pod kątem wiedzy o historii wydarzeń i ofiar, a pracownicy ACŻ z Dessau, prowadzący projekt filmowy Jana Müller i Jens Jesiolkowski, przekazali uczniom umiejętności i wiedzę z zakresu technik filmowych i produkcji filmu. W czerwcu 2002 roku miało miejsce tygodniowe seminarium w miejscu pamięci Gross-Rosen. Nagrany został przebieg oprowadzania po obozie głównym i obozach przyległych, a także same obozy zostały uwieczniony w nagraniach i na zdjęciach.

Dwaj zaproszeni polscy świadkowie historii, byli więźniowie obozu, wyrazili zgodę, aby nagrano ich historie. Po każdym dniu nagrań omawiano surowy jeszcze materiał filmowy i w ten sposób powstała pierwsza wersja scenariusza. W tym samym czasie prowadzona badania nad wydarzeniami historycznymi. Szczególnie w archiwum Miejsca Pamięci Gross-Rosen znaleziono wiele wartościowych materiałów. Poza dokumentami można było sfilmować zdjęcia obozu zaraz po uwolnieniu i liczne zdjęcia SS. Wtedy też młodzież odkryła związki obozu koncentracyjnego Gross-Rosen ze szpitalem psychiatrycznym, miejscem eutanazji, w Bernburgu, dzisiejszym miejscem pamięci w Saksonii-Anhalt. Podczas drugiego spotkania program młodzieży w Magdeburgu wzbogacono o zwiedzanie miejsca pamięci w Bernburgu.

Od lipca do grudnia 2002 zespół filmowy pracował w ACŻ i studio Kanału Otwartego w Dessau nad dokumentacją, której nadano tytuł „Gross-Rosen – Zagłada przez pracę“. 50-minutowa dokumentacja zawiera ważne informacje na temat systemu obozów koncentracyjnych i zagłady, w szczególności obozu Gross-Rosen.

Podsumowanie i dokumentacja:
Dokumentację projektu stanowią głównie fragmenty tekstów sporządzonych przez uczniów, komentujących materiał zdjęciowo-nagraniowy, jak i fragmenty rozmów ze świadkami historii, prowadzonych metodą oral-history. Film zawiera odniesienia do historii lokalnej i pokazuje a także współtworzy pamięć społeczną.

Młodzi filmowcy podeszli z wyczuciem i odpowiedzialnie do wypowiedzi obu byłych więźniów Tadeusza Sulimy i Zbigniewa Mazurka. Spotkanie z panem Mazurkiem miało miejsce w czerwcu 2002 roku. Kilka miesięcy później pan Mazurek umarł.
Ostatnia część filmu przedstawia prawną odpowiedzilność za przestępstwa poszczególnych sprawców, z których SS-man Johannes Hassebroeck, ostatni komendant obozu w latach 1943-45 pochodził z Halle.

Dla zespołu filmowego przy tworzeniu dokumentacji projektu ważne było przeciwstawienie sprawców – w większości żyjących w spokoju po 1945 – z trudnym dalszym życiem ofiar.
Wyjątkowa ścieżka dźwiękowa do filmu wzbogacona został w muzykę m.in. Brahmsa, Verdiego i fragmenty żydowskich pieśni liturgicznych.

(ak)

Obóz Koncentracyjny Gross-Rosen - – Zagłada poprzez pracę

Tekst dydaktyczny

Celem projektu było zbliżenie młodzieży z krajów, których wspólna przeszłość napiętnowana była przemocą i cierpieniem, a teraźniejszość mimo ogólnego postępu nie jest pozbawiona postrzegania stereotypowego i wzajemnej irytacji, a także poznanie i zrozumienie przyczyn i skutków cierpienia i przemocy. Młodzież wspólnie analizowała ...

Dokumenty
Linki
Metodologia
montaż źródeł
realizacja filmu
zbieranie relacji świadków (oral history)
badanie historii lokalnej
interpretacja dokumentów historycznych
Tematy
Nazizm
Obozy koncentracyjne
Ośrodki zagłady
Formy upamiętniania
Miejsca pamięci i upamiętniania