Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
Projekt antyrasistowski dla bezrobotnej młodzieży (Antirassismus-Projekt für arbeitslose Jugendliche)
Miejscowość / Region: Saksonia
Instytucja: CJD Chemnitz/Ośrodek Zamiejscowy Freiberg w ramach Christliches Jugenddorfwerk Deutschlands e.V. [Chrześcijańska Organizacja Ośrodków Młodzieżowych Niemiec]
Opiekun / Nadzór nad projektem: dr Michael Düsing, Heike Liebsch
Autorzy projektu: dr Michael Düsing, Heike Liebsch
Grupa wiekowa: studenci
Udostępnij na Facebooku
Kontakt:
CJD Chemnitz/Ośrodek Zamiejscowy Freiberg w ramach Christliches Jugenddorfwerk Deutschlands e.V. [Chrześcijańska Organizacja Ośrodków Młodzieżowych Niemiec]
Uwagi wstępne

Od roku 1998 młodzi ludzie bez pracy w ramach nauki zawodu “specjalista w dziedzinie usług w zakresie informacji i mediów” badają historię Żydów w swoim ojczystym powiecie Freiberg oraz w sąsiadujących z nim miastach czeskich. Do ich zadań należy obok pracy w archiwum i spotkań ze świadkami historii również opieka nad cmentarzami żydowskimi w Saksonii i Północnych Czechach wraz z ich dokumentacją.
Projekt pochodzi z partnerskiej strony „Lernen aus der Geschichte".

Sprawozdanie z projektu:
Są bezrobotni i zależni od zasiłku socjalnego mimo ukończenia szkoły z dobrym wynikiem i mimo wyuczonego zawodu. Dla młodych ludzi w regionie Freibergu przy granicy niemiecko-czeskiej to gorzka codzienność. Uczucie, że nie mają żadnej szansy, u niektórych z nich prowadzi do utraty poczucia wartości społecznych. Brak tolerancji, ksenofobia, rasizm i antysemityzm mogą być tego skutkami.
Chrześcijańska Organizacja Ośrodków Młodzieżowych Niemiec (CJD) chciała temu przeciwstawić swoją ofertę. I tak powstał w roku 1998 w Ośrodku Zamiejscowym Freiberg organizacji CJD Chemnitz, ponierski projekt pt. "Shalom Saksonia-Czechy". Oryginalnym pomysłem projektu jest połączenie zdobywania kwalifikacji zawodowych, z pracą nad regionalną historią Żydów. Zaplanowano, że poprzez zajmowanie się własną, lokalną historią, młodzież dostrzeże wartości antyrasizmu i postaw przeciw antysemityzmowi. Ten międzynarodowy projekt odbywał się przy ścisłej współpracy z gminami żydowskimi w Dreźnie i Chemnitz, ze związkiem “HATiKVA” w Dreźnie oraz z partnerami czeskimi - Inicjatywą Theresienstadt oraz Gminami Żydowskimi Północnych Czech i Pragi. Opiekę nad piętnastoma mlodymi ludźmi (w wieku od 18 do 28 lat) pobierającymi zasiłek socjalny, sprawowali pedagog społeczna oraz teolog. Zadaniem grupy było poznawanie dziejów społeczności żydowskiej i jej prześladowań w regionie oraz udokumentowanie i uporządkowanie. Jednocześnie powstała szansa na zapoznanie uczestniczek i uczestników z nowymi zawodami oraz  kwalifikacjami przydatnymi w zdobywaniu pracy. Dwuletni program zajęciowo-kwalifikacyjny, dotowany ze środków wspólnotowej inicjatywy europejskiej INTERREG II oraz powiatu Freiberg, odbywał się blokowo, w grupach tematycznych dotyczących usług w zakresie informacji i mediów, a jego uzupełnieniem były praktyki zawodowe trwające po sześć tygodni.

Przedmiotem prac dokumentacyjnych były m.in.:
1. Ewidencja grobów żydowskich na Nowym Cmentarzu Żydowskim w Dreźnie oraz sporządzenie ich katalogu w formie obszernej bazy danych: pierwsza dokumentacja obejmująca po raz pierwszy w takiej formie znaczenie i symbolikę żydowskich cmentarzy, ich historię i stan utrzymania w Saksonii i Północnych Czechach mogła już zostać przekazana Gminie Żydowskiej w Dreźnie.

2. Przygotowanie wystawy objazdowej poświęconej cmentarzom żydowskim w Saksonii i Pólnocnych Czechach: ta wystawa była dotąd prezentowana m.in. w Chemnitz, w Lipskim Kościele św. Piotra, w Dreźnie i Freibergu.

3. Poszukiwania materiałów w ramach przygotowania projektu książki "Wir waren zum Tode bestimmt - Lodz - Theresienstadt - Auschwitz - Freiberg - Oederan - Mauthausen" o historii podobozu we Freibergu należącego do KZ Flossenbürg: W firmie zbrojeniowej "Freia GmbH" musiało 1000 czeskich, słowackich i polskich Żydówek wykonywać pracę przymusową dla narodowosocjalistycznego przemysłu zbrojeniowego [patrz dokument]. Były one m.in. deportowane z gett w Łodzi i Theresienstadt do Auschwitz i tam selekcjonowane do pracy przymusowej. W ramach niewielkiej wystawy młodzież zaprezentowała opinii publicznej wyniki swojej pracy na ten przez tak długi czas nie podejmowany temat: "Praca przymusowa we Freibergu i Oederan".

4. Zaproszenie byłych robotnic przymusowych do Freibergu: Najważniejsze, a jednocześnie najtrudniejsze przedsięwzięcie w ramach projektu "Shalom Saksonia - Czechy" wynikło z badań nad obozem pracy przymusowej we Freibergu i Oederan. Młodzież poszukiwała adresów osób, które przeżyły ten obóz, a mieszkają teraz w USA, w Polsce, Izraelu, Niemczech, a nawet w Australii; nawiązano z nimi pisemne kontakty, a w końcu zaproszono 33 osoby z Izraela, Polski i Niemiec do Freibergu. W ten sposób miał zostać dokonany publiczny znak przypomnienia - po tak długim czasie - ale i znak odpowiedzialności za przyszłość. Realizacja tego przedsięwzięcia nie byłaby możliwa bez tego ogromnego wsparcia opinii publicznej: osoby prywatne, parafie kościelne, Republika Saksonii, powiat Freiberg i miasta Freiberg i Oederan, ale i rady miejskie i powiatowe wywodzące się ze wszystkich partii demokratycznych, darowały kilka tysięcy marek. Osobiste spotkanie z żydowskimi kobietami, które przeżyły, a które z Łodzi i Theresienstadt przez Auschwitz szły "na transport" do saksońskiego górniczego miasta, było dla młodzieży przeżyciem pozostawiającym ogromne wrażenie, które odbiło się szerokim echem w mediach [patrz wideo]. Aby udostępnić opinii publicznej wspomnienia byłych robotnic przymusowych o zgrozie Holocaustu, ich relacje stały się istotną częścią książki opublikowanej w maju 2002 r. przez CJD Chemnitz "Wir waren zum Tode bestimmt - Lodz - Theresienstadt - Auschwitz - Freiberg - Oederan - Mauthausen" o historii podobozów KZ Flossenbürg we Freibergu und Oederan.

Faza pilotowa projektu "Shalom Saksonia-Czechy", kończąca się w marcu 2000 roku, przebiegła z powodzeniem: po pierwsze Freiberg dzięki projektowi CJD bardziej zbliżył się do swojej narodowosocjalistycznej historii niż wiele innych miast niemieckich. Po drugie wielu z grona uczestników i uczestniczek, którzy teraz dysponują kwalifikacją zawodową jako “asystent techniczny ochrony zabytków” albo “specjalista biurowy”, udał się powrót do pracy zarobkowej: dwie trzecie znalazły miejsce pracy albo miejsce dalszej nauki zawodu jeszcze w czasie trwania programu kwalifikującego albo bezpośrednio po jego ukończeniu. Projekt "Shalom Saksonia-Czechy" spotkał się z uznaniem także na płaszczyźnie politycznej: został wyróżniony przez Federalne Ministerstwo ds. Rodziny, Ludzi Starszych, Młodzieży i Kobiet w konkursie "Sprawność w życiu i pracy - nowe modele praktyczne integracji socjalnej i zawodowej młodzieży".

Po udanym zakończeniu tego programu 1 grudnia 2001 r., rozpoczął się następny projekt zatytułowany "Shalom - zatrudnienie i zdobywanie kwalifikacji dla bezrobotnej młodzieży". Dziesięcioro młodych ludzi kontynuowało do 30.11.2004 r. badanie dziejów Żydów w regionie Freiberg - Drezno w Środkowej Saksonii. Nowy projekt dotowany był ze środków XENOS - antyrasistowskiego programu Rządu Federalnego oraz Federalnego Urzędu Pracy. Przez trzy lata ci młodzi ludzie zdobywali kwalifikacje w zawodzie "Specjalista usług w zakresie informacji i mediów".

Tekst dydaktyczny

Głównymi dziedzinami roboczymi tego projektu są:
1. Kompletowanie dokumentacji łącznie ok. 3000 grobów Nowego Żydowskiego Cmentarza w Dreźnie, jednego z największych cmentarzy żydowskich w Saksonii. Liczne groby uległy zniszczeniu podczas bombardowania Drezna 13.2.1945 r., hala ceremonialna została wypalona, wskutek czego przechowywane tam ...

Dokumenty
Linki
Metodologia
warsztaty (praca grupowa pod kierunkiem trenera)
zbieranie relacji świadków (oral history)
badanie historii lokalnej
opieka nad miejscem pamęci
praca w archiwum
Tematy
Nazizm
Prześladowania Żydów
Getta i Holokaust
Obozy koncentracyjne
Ośrodki zagłady