Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
„Weiße Flecken-Białe plamy” — rozprawa z propagandą nazistowską
Miejscowość / Region: Berlin
Instytucja: STEP 21 - Jugendinitiative für Toleranz und Verantwortung
Opiekun / Nadzór nad projektem: Agata Frank – koordynator polskiej strony projektu
Autorzy projektu: Agata Frank
Grupa wiekowa: licealiści
Udostępnij na Facebooku
Kontakt:

Agata Frank
STEP 21 – Jugend fordert! gGmbH
Stubbenhuk 3
20459 Hamburg
Telefon: 0049040 – 37 85 96 21
Faks: 0049040 – 37 85 96 13

Uwagi wstępne

Zespół młodych Polaków i Niemców przygotowuje wydanie gazety, w której "odkryte" zostają największe przekłamania nazistowskiej prasy. Młodzież do wybranych przez siebie tematów przeszukiwała archiwa i przeprowadzała wywiady ze świadkami. Na podstawie zebranych informacji przygotowano artykuły prasowe na temat lokalnych wydarzeń z lat 1933-1945. Tematyka tekstów obejmowała osobiste historie i losy ludzi uwikłanych w okrucieństwa wojny – cierpienia prześladowania, pracę przymusową, opór przeciwko reżimowi, tragedię obozów pracy i koncentracyjnych oraz horror Zagłady. Opublikowane artykuły odsłaniają prawdę, zakrywaną przez nazistowską propagandę.

Projekt został zorganizowany przez inicjatywę młodzieżową STEP 21 z siedzibą w Hamburgu, we współpracy z Jugendpresse Deutschland e.V. i tygodnikiem DIE ZEIT i patronatem honorowym prezydenta Niemiec Horsta Köhlera. Mecenat nad projektem objęła Fundacja Erinnerung, Verantwortung und Zukunft.

Przygotowanie projektu
Informacja o "Weiße Flecken” została opublikowana w wielu mediach: - Opublikowanie ogłoszenia na przeznaczonych dla młodzieży stronach internetowych (także w serwisach międzynarodowych);
    - Ogłoszenie w prasie, opublikowanie informacji prasowej z wykorzystaniem prywatnych kontaktów z redakcjami;
    - Rozesłanie ogłoszeń do szkół i instytucji młodzieżowych z wykorzystaniem sieci STEP 21;
    - Rozesłanie ogłoszenia do odpowiednich instytucji, archiwów, bibliotek;
    - Przedstawienie projektu na ogólnokrajowym spotkaniu pedagogów w Niemczech.
  
Do wszystkich zainteresowanych wysłane zostały dokładne informacje w postaci strony gazetowej i broszury oraz formularz zgłoszeniowy. Przygotowana strona gazetowa, która mogła być wykorzystywana jako plakat do rozwieszania, informowała o celach projektu, jego przebiegu i warunkach udziału. Dla zainteresowanych grup z Polski przygotowano polsko- i angielskojęzyczną wersję plakatu.
  
W formularzu zgłoszeniowym każda grupa miała uzasadnić wybór tematu, który chciała opracowywać, a także przedstawić swoją motywację i skład zespołu. Dlatego kandydujące grupy jeszcze przed rozpoczęciem projektu wykazać musieli zaangażowanie i podjąć pierwsze poszukiwania dokumentacji.
  
W ciągu dwóch miesięcy napłynęło do organizatorów około 40 zgłoszeń. Organizatorzy wybrali 15 zespołów według kryteriów takich jak: Motywacja/ uzasadnienie chęci udziału, Temat, Region (ważne było geograficzne zróżnicowanie zespołów), a także możliwosci dostępu do archiwów, bibliotek, relacji.
  
Projekt rozpoczął sie w maju 2005, kiedy wybrano zespoły mające w nim uczestniczyć - 15 grup z terenu całych Niemiec i 3 z Polski - z Ciężkowic, Krakowa i Lubina. Uczestnikami projektu byli uczniowie i studenci w wieku od 14 do 22 lat.
  
Zespoły chcące wziąć udział w projekcie były bardzo różne. Niektóre osoby miały już za sobą pierwsze doświadczenia dziennikarskie, inne uczestniczyły wcześniej w projektach historycznych. Część z uczestników została zainteresowana projektem przez swoich kolegów.
  
Tematy drużyny w większości wybrały samodzielnie lub z pomocą opiekunów/nauczycieli.
  
Przebieg projektu
Praca zespołów rozpoczęła się na przełomie kwietnia i maja 2005. Wówczas do wszystkich grup rozesłano opracowany przez zespół STEP 21 podręcznik „Weiße Flecken”.
  
57-stronicowy przewodnik miał służyć jako podstawa pracy przy projekcie i zawierał, oprócz informacji ramowych, wiele wskazówek i instrukcji dotyczących poszukiwań w archiwach, literatury pomocniczej, podstawy warsztatu dziennikarskiego. Opublikowano w nim również odnośniki do stron internetowych i suestie dotyczące realizacji tematów.
  
Kontakt z zespołami był intensywnie utrzymywany drogą listowną, mailową i telefoniczną. Na stronie internetowej STEP 21 młodzież mogła komunikować się między sobą przez forum, w dziale wiadomości na bieżąco pojawiały się relacje z przebiegu pracy poszczególnych zespołów.
  
W pierwszej fazie projektu młodzież po przeprowadzeniu wywiadów ze świadkami historii musiała wybrać się do archiwów w poszukiwaniu gazet z okresu 1933-45. Przez cały okres pracy nad projektem drużyny wspierane były przez swoich nauczycieli i zespół STEP 21. Czasem wystarczyły wskazówki, jednak w przypadku niektórych drużyn trzeba było zorganizować profesjonalną pomoc, która mogła rozwiązać konkretny problem.
  
Kłopoty w pracy drużyn były różne: od trudności zdefiniowania materiału potrzebnego do realizacji tematu, po problem z uzyskaniem dostępu do zbiorów w archiwach miasta, bez oficjalnego pisma z potwierdzeniem pracy nad projektem.
  
Niemałym problemem okazała się być bariera językowa. Polscy uczniowie w większości mieli problemy z komunikacją w języku niemieckim. Jakakolwiek wymiana i współpraca między polskimi uczestnikami a zespołem STEP 21 i niemiecką młodzieżą zaistniała w momencie, gdy do biura STEP 21 dołączyła obujęzyczna współpracownica, która poprzez dziennikarskie i kulturoznawcze wykształcenie mogła objąć opiekę nad pracą polskich drużyn, nie tylko w zakresie pośrednictwa językowego, ale też wspierania i koordynowania całość pracy drużyn nad ich stronami gazetowymi.
  
Zespołowi STEP 21 udało się uzyskać pomoc profesjonalistów w zakresie dziennikarstwa i historii, którzy objęli opieką drużyny biorące udział w projekcie i prowadzili je przez ponad 6 miesięcy.
  
 Na początku września odbyło się spotkanie redakcyjne w Hamburgu, w którym wzięło udział po dwoje przedstawicieli z każdej drużyny. Przez weekend młodzież wraz z opiekunami - dziennikarzami i historykami - pracowała wspólnie nad zgromadzonym do tej pory materiałem, uczyła się, jak zebrane informacje segregować, tak aby w końcu powstały z nich artykuły do gazety. Historycy sprawdzali przygotowywane teksty pod względem merytorycznym.
  
Równolegle graficy, do których dołączyli uczestnicy z najbardziej zaawansowanych drużyn, pracowali w tym czasie nad layoutem gazety. Podczas spotkania redakcyjnego w Hamburgu przedstawiciele poszczególnych drużyn mieli szansę również na wzajemne poznanie się i wspólną integrację. Podczas wspólnych spotkań poruszano nie tylko tematy dotyczące II Wojny Światowej i reżimu hitlerowskiego, ale także relacji i kontaktów polsko-niemieckich.
  
W połowie listopada miało miejsce małe spotkanie redakcyjne, w którym pięcioro najbardziej zaangażowanych uczestników opracowywało teksty ramowe i artykuł wprowadzający do gazety. Spotkanie odbyło się pod opieką pracowników STEP 21 i profesjonalnego dziennikarza.
  
Zakończenie projektu
W okresie od listopada do stycznia w biurze STEP 21 przebiegały ostatnie prace nad tekstami: korekta, konieczne uzupełnienia, ostateczna weryfikacja zgodności historycznej, dodatkowe poszukiwania zdjęć do artykułów, ostatnie szlify form dziennikarskich, pozyskiwanie praw do publikacji zdjęć.
  
Ostatecznie opracowano teksty ramowe kooperantów, mecenasów i patronów projektu. Gazeta została wydrukowana w ilości 30 tysięcy egzemplarzy tuż przed uroczystym zakończeniem i prezentacją projektu 23 stycznia 2006 w Berlinie. Teksty drużyn polskich zostały wydrukowane w wersji polsko- i niemieckojęzycznej, dodatkowo teksty ramowe znalazły się w specjalnie wydrukowanym dodatku polskojęzycznym.
  
Gazeta „Weiße Flecken” została uroczyście zaprezentowana w Berlinie, w obecności prezydenta Niemiec Horsta Köhlera, patrona honorowego projektu, licznie zgromadzonej publiczności i dziennikarzy. Cztery wybrane drużyny przygotowały kilkuminutowe wystąpienia na scenie, podczas których prezentowały swoje tematy.
  
Cała uroczystość była na żywo transmitowana przez telewizję Phoenix. W nastepnych dniach i miesiącach ukazało się wiele artykułów prasowych i felietonów telewizyjnych na temat projektu (w Polsce pisała o projekcie m. in.: „Gazeta Wyborcza” i „Rzeczpospolita”; w Niemczech „die Welt”, „Süddeutsche Zeitung”, „der Tagesspiegel”).
  
Z wydrukowanych 30.000 egzemplarzy gazety „Weiße Flecken” rozprowadzonych zostało już ponad 20 tysięcy, z tego większość została zamówiona przez nauczycieli w zestawach klasowych, jako materiał pomocniczy do zajęć historii, religii, a w Polsce przede wszystkim języka niemieckiego.

Zespoły i tematy projektu „Weiße Flecken-Białe plamy”:
  
Aalen – Zamachowiec na Hitlera Georg Elser
Zespół „Schwäpo-Jure”: Jonathan Brandt (17), Dorle Butz (20), Corinna Grabatin (18), Bianca Krauß (14), Jonas Miller (20), Caroline Schaal (17), Larissa Hübener (16) i Evelyn Seidl (18).
  
Bad Zwischenahn – Praca przymusowa w Bad Zwischenahn i okolicy (Nagroda w kategorii historia)
Team „Tracing”, Sandra Hinzmann (18), Katharina Krause (18) und Sina Zimmermann (18).
  
Ciężkowice – Walki partyzantów na terenie Ciężkowic i w okolicach (Nagroda dla najmłodszej drużyny)
Zespół „Entdeckerteam”: Kinga Cygan (15), Wojciech Filipowicz (14), Klaudia Tabiś (15), Agnieszka Syrek (16).
  
Drezno – Zniszczenie Synagogi Semper w Noc Pogromu
Zespół „Plaun’sche Spitzen”: Michael Blessing (18), Ann-Christin Heinig (19), Dimitri Kulitzscher (18), Stefanie Richter (16), Eva Henschke (16) i Josephine Schmidt (15).

Jena – Losy Żydówki Clary Rosenthal
(Nagroda dla najmłodszej drużyny)
Zespół „Search & find Clara”: Katja Bornkessel (15), Elias Günther (15), Justus Jonscher (15), Friederike Kammel (15) i Kerstin Schlicht (16).
  
Kraków – Prasa podziemna i ruch harcerski
Zespół „Krakau”: Karolina Drapała (21), Anna Fryda (21), Adrian Golis (20), Katarzyna Krόl (20), Katarzyna Lorenc (21) i Maria Mrόwca (22).
  
Poczdam – Ugrupowanie powstańcze „Rote Kapelle”
(Nagroda w kategorii historia)
Zespół „Flugblatt”: Stefanie Becker (18), Andrea Gau (18) i Anton Lißner (19).
  
Lubin – Praca przymusowa na terenie Lubina i w okolicach
Zespół „Die Lubiner”: Dorota Garbowska (18), Magdalena Maziej (19), Krzysztof Jasiński (19), Mariusz Konaniec (23) i Łukasz Pleszka (19).
  
 Lüneburg – Eutanazja w Lüneburgu
 „Zespół [Weiße Flecken] z Lüneburga”: Magdalena Blender (16), Sarah Schumann (16), Tobija Saßnik (17), Helge Stein (17), Christian Meyn (17) i Jan-Henrik Wiebe (17).
  
Oberhausen – Bojkot i wywłaszczenie: Dom Towarowy Tietz w Oberhausen
Team „Die Aufklärerinnen”: Jana Cremer (15), Jil Flesch (16), Sabrina Hartmann (16), Tanja Schulting (15) i Carina Schulzke (16).
  
Pforzheim – Aryzacja w Pforzheim
(Nagroda w kategorii dziennikarstwo)
Zespół „Los Waswarlos”: Sara Adirbelli (19), Asiye Aydin (21), Marion Maysenhölder (18), Milena Nestor (19), Evindar Simsek (18), Cihan Akyildiz (18), Loredana Bleiziffer (18).
  
Seligenstadt – Obóz w Rollwald w Nieder-Roden
Zespół „Fleckenlöser”: Eva Berg (19), David Grimm (20), Johannes Herold (18), Sebastian Steinheimer (19) i Michele White (19)
  
Soest – Dzieci-żołnierze jako mięso armatnie – Atak na pociąg z Hitlerjugend
Zespół „Memo”: Salima Hamadou-Sroka (16), Eva Heymig (17), Dorothea Jebe (17), Lena Scharwei (17) i Anna Tenholt (16).
  
Ulm I – Jak długo jeszcze Schollowie? Losy rodziny po zgładzeniu Hansa i Sophie
(Nagroda w kategorii historia) Zespół „Mementote Scelerum”: Arkadiusz Blaszczyk (18), Teresa Krätschmer (17) i Sarah Manz (17).
  
Ulm II – Losy francuskiego robotnika przymusowego Josefa W.
Zespół „Schwarzlicht”: Johanna Brüssermann (17), Nicola Missel (15), Eva-Maria Paulen (16), Katharina Sauter (16) i Sarah Brockmann (17).

Tekst dydaktyczny

Projekt „Weiße Flecken-Białe plamy” miał otworzyć młodych ludzi na pełne zrozumienie praw człowieka i roli totalitaryzmu w łamaniu ludzkiej wolności i godności. W projekcie połączono pracę dziennikarską i historyczną. Młodzi ludzie z Polski i Niemiec we wspólnym projekcie nawiązali międzypokoleniowy dialog z osobami, które bezpośrednio ...

Dokumenty
Linki
Metodologia
historyczna wizja lokalna
zbieranie relacji świadków (oral history)
badanie historii lokalnej
badanie historii rodzinnej
interpretacja dokumentów historycznych
Tematy
Nazizm
Okupacja niemiecka
Polityka narodowościowa na terenach włączonych do Rzeszy
Polityka narodowościowa w Generalnej Guberni
Życie codzienne okupowanych miast i wsi