Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
„Podlasie — poszukiwanie śladów” — polsko-niemiecki projekt historyczny
Miejscowość / Region: Białystok
Instytucja: Freie Universität Berlin/ Osteuropa-Institut, Ostblick e.V., Regionalinitiative Osteuropastudierender Berlin-Brandenburg, Stowarzyszenie Międzynarodowej i Międzykulturowej Wyminay ANAWOJ, Uniwersytet w Białymstoku, Wydział Historyczno-Socjologiczny
Opiekun / Nadzór nad projektem: Radosław Poczykowski, Anna i Wojciech Pappai, Olaf Matthei
Autorzy projektu: Radosław Poczykowski, Anna i Wojciech Pappai, Olaf Matthei
Grupa wiekowa: studenci
Udostępnij na Facebooku
Kontakt:

Wojciech Pappai, Stowarzyszenie Międzynarodowej i Międzykulturowej Wymiany ANAWOJ
ul. Gródecka 4
16-050 Michałowo
Telefon: +48 85 7179145
Faks: +48 85 7179145
Anawoj@interia.pl
www.anawoj.org

Uwagi wstępne

Od 22 do 30 lipca 2006 roku realizowany był w Białymstoku i okolicach polsko-niemiecki projekt edukacji historycznej, dotyczącej wielokulturowej historii Podlasia: narodów i wyznań, które przez wieki żyły na tych terenach obok siebie i doświadczyły katastrofy okupacji sowieckiej i hitlerowskiej.

Tematami poruszanymi przez uczestników projektu były zagadnienia związane z pojęciem tożsamości, historią poszczególnych wyznań, których przedstawiciele wciąż żyją na Podlasiu (prawosławnych, katolików, Żydów i Tatarów, Ukraińców, Białorusinów, Rosjan, Polaków i Litwinów) oraz doświadczeniem II wojny światowej, okupacji, Holocaustu i wysiedleń, a także oporu społecznego i ewentualnej kolaboracji grup społecznych z okupantem.

Przygotowania do uczestnictwa w projekcie
W projekcie uczestniczyli studenci z Freie Universität w Berlinie oraz Uniwersytetu w Białymstoku. Problemy związane z barierą językową udało się ograniczyć dzięki pomocy tłumaczy.
  
Przygotowania do projektu realizowane były najpierw w małych grupach uczestników, którzy kontaktowali się ze sobą za pomocą Internetu. Następnie grupy narodowe spotykały się kilkakrotnie, aby omówić najważniejsze aspekty podejmowanych działań (wybór miejsc, które należało odwiedzić, wstępna kwerenda źródeł i wybór opracowań, poznanie najważniejszych dyskusji i wątków historycznych dotyczących wojennych dziejów Podlasia).
Grupy miały też za zadanie zorganizowanie spotkań ze świadkami historii.
  
Realizacja projektu — historyczna wizja lokalna
Pierwszym, wspólnie realizowanym już przez grupę niemiecką i polską etapem projektu, było przedstawienie planu działań na kolejne dni, utworzenie grup niemiecko-polskich oraz omówienie metod badawczych, jakie miały być wykorzystywane przez młodych ludzi. Pierwszego dnia odbyła się również kluczowa dla zrozumienia przesłania projektu dyskusja na temat pojęć takich jak narodowość, tożsamość, mniejszość etniczna, mniejszości religijne. Dzień zakończył wieczór polsko-niemiecki, podczas którego integrowały się zbudowane wcześniej międzynarodowe grupy.
  
Podczas kolejnych dni spotkań ważną rolę w programie projektu pełniły wizyty w miejscowościach leżących niedaleko Białegostoku (takich jak Tykociny). Podczas historycznych wizji lokalnych młodzież, pracując w grupach, zbierała źródła, które mogły być wykorzystywane w konstruowanych później referatach, odbywała rozmowy ze świadkami historii i wysłuchiwała wykładów miejscowych historyków. Większość spotkań kończyły dyskusje.

Ważnym punktem były również spotkania z przedstawicielami gminy tatarskiej oraz spacery po Białymstoku, pokazujące powojenne zmiany w wieloetnicznym charakterze miasta.
  
Świadkowie wydarzeń, z którymi spotykali się uczestnicy projektu dobierani byli metodą losową. Studenci w kilkuosobowych grupach szukali w domach mieszkańców poszczególnych miejscowości osób chętnych do rozmowy o historii. Jedynie uczestnicy spotkania w Michalowie byli wcześniej umówieni na rozmowę - dyskusję tę przygotowali niemieccy organizatorzy, którzy nawiązali w tym celu kontakt z lokalnym historykiem z Tykocina. Posługiwano się także metodą sondażu ulicznego, który został przeprowadzony właśnie w tej miejscowości.
  
Realizacja projektu — praca na źródłach i referaty
Przede wszystkim polscy uczestnicy projektu - z racji łatwiejszego dostępu do materiałów - przygotowywali zestaw źródeł już od kwietnia 2006 roku. Praca ta polegała na wyszukiwaniu w archiwach i czytelni starych gazet, notatek, listów, które mogłyby zawierać interesujące wątki z badanego okresu historycznego. Odnalezione informacje były omawiane na spotkaniach grupy. Przygotowano również odpowiednie materiały dla uczestników projektu z grupy niemieckiej.
  
Założeniem projektu było także znalezienie odpowiedzi na pytanie o definicję źródła historycznego, którym mogą być nie tylko dokumenty archiwalne, ale również wypowiedzi świadków historii, budynki (także ich stan obecny), cmentarze i znajdujące się na nich groby, daty na nagrobkach, napisy itp.
  
Przygotowana wcześniej literatura, dyskusje w grupach, doświadczenie spotkań ze świadkami wydarzeń historycznych i analiza źródeł pozwoliła na przygotowanie szkiców i referatów na tematy związane nie tylko z lokalną historią Podlasia i relacjami narodowościowymi na tym terenie w okresie okupacji. Młodzi ludzie opisywali również m. in. historię instalowania w powojennej Polsce władzy komunistycznej i zastanawiali nad znaczeniem terminu „oral history”.
  
Referaty były prezentowane przez cały czas trwania projektu i stawały się podstawą dyskusji, które dawały impuls do postawienia pytań o przyszłe relacje narodowościowe na terenie Podlasia i Europy. Każdy z uczestników musiał przygotować przynajmniej jeden referat. Prezentacje odbywały się często podczas odwiedzin poszczególnych miejscowości, gdzie wybrani uczestnicy projektu w swoich referatach opisywali tematy związane z lokalną historią.
W ostatnim dniu podsumowano wszystkie prace.
  
Realizacja projektu — integracja
Ważnym elementem projektu były działania wspomagające integrację młodzieży polskiej i niemieckiej. Czas wolny, jaki organizatorzy zapewnili uczestnikom, mógł być wykorzystany do swobodnego poznawania siebie nawzajem.
  
Podsumowanie i publikacja wyników projektu
Przygotowywana jest publikacja multimedialna pokazująca przebieg i wyniki projektu. W zależności od możliwości finansowych organizatorzy chcieliby przygotować także publikację w formie książki. Dodatkowo, na obu Uniwersytetach zostaną zorganizowane w październiku wystawy podsumowujące projekt, na których prezentowane będą zdjęcia i materiały prasowe dotyczące realizowanego projektu.

„Podlasie — poszukiwanie śladów”

Tekst dydaktyczny

Wiedza o historii i specyficznym charakterze Podlasia jest w Niemczech wciąż niewielka, a jest to wyjątkowy region, w którym obok siebie żyją katolicy, prawosławni i muzułmańscy Tatarzy. Projekt realizowany przez Stowarzyszenia Międzynarodowej i Międzykulturowej Wymiany ANAWOJ miał za zadanie przybliżyć specyfikę Podlasia niemieckiej młodzieży. Młodzi ludzie z ...

Dokumenty
Linki
Tematy
Okupacja niemiecka
Okupacja sowiecka
Życie codzienne okupowanych miast i wsi
Represje nazistowskie wobec ludności cywilnej
Praca przymusowa i niewolnicza na rzecz III Rzeszy