Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
„Wypędzeni — Zielonka 1944...” — zbiór relacji świadków historii miejscowości
Miejscowość / Region: Radom
Instytucja: Zespół Szkół im. Prezydenta I. Mościckiego w Zielonce, Stowarzyszenie „Porozumienie dla Zielonki
Opiekun / Nadzór nad projektem: Urszula Wysocka, Grzegorz P. Dudzik
Autorzy projektu: Urszula Wysocka, Grzegorz P. Dudzik
Grupa wiekowa: licealiści
Udostępnij na Facebooku
Kontakt:

Stowarzyszenie „Porozumienie dla Zielonki"
ul. Przemysłowa 4a/62
05-220 Zielonka
spdz@poczta.onet.pl
spdzielonki.republika.pl

Uwagi wstępne

Młodzież Zespołu Szkół im. Prezydenta I. Mościckiego podjęła się zadania zebrania kontaktów oraz wysłuchania i spisania świadectw mieszkańców Zielonki, którzy w roku 1944 zostali zmuszeni do opuszczenia własnych domów. Zebrane świadectwa zostały opublikowane w książce „Wypędzeni. Zielonka 1944”.

Wypędzenia
Wypędzenia dotknęły prawie każdego przedwojennego mieszkańca Zielonki. Pod koniec lipca 1944 roku Zielonka znalazła się na linii frontu. 1 sierpnia wybuchło Powstanie Warszawskie, wojska niemieckie przegrupowywały się i przygotowywały do dalszej obrony. Dokonywano również wysiedleń mieszkańców podwarszawskich miejscowości. Wczesnym rankiem 5 września Niemcy przystąpili do brutalnej akcji. Wypędzonych ludzi kierowano do obozów przejściowych.
  
Ci, którym udało się po wojnie wrócić do rodzinnej miejscowości, przekazywali pamięć o tym doświadczeniu młodszemu pokoleniu. W 60 rocznicę wysiedleń postanowiono upamiętnić wojenne losy setek rodzin Zielonki - odsłonięto tablicę i zorganizowano dyskusję, połączoną z promocją wydanej przez Stowarzyszenie książki „Ludzie i historie. Wypisy do dziejów Zielonki”.
Dyskusja zaowocowała inicjatywą wydania zbioru wspomnień mieszkańców miejscowości, dotyczących tego tragicznego epizodu historii Zielonki.
  
Charakter opracowania
Ze względu na specyficzny, źródłowy charakter zamieszczonych materiałów oraz ze względu na życzenie osób, które udzielały wywiadów lub przekazywały relacje, w większości artykułów nie dokonywano korekt. Nie jest to więc opracowanie krytyczne źródeł, a jedynie zbiór, który takie opracowanie zapowiada. Dzięki takiemu podejściu zachowano specyficzny, osobisty i dynamiczny opis wydarzeń z września 1944 roku. Skupiono się przede wszystkim na przekazaniu przeżyć. Opisy poniższe mają więc charakter źródła, które może być materiałem do dalszych prac historycznych. Taki też przyszły cel założyli pomysłodawcy, autorzy i redaktorzy publikacji, uznając, że w sześćdziesiąt lat po opisywanych wydarzeniach, konieczna jest inicjatywa na rzecz zachowania dla kolejnych pokoleń pamięci o wojennych losach mieszkańców Zielonki.
  
Zbieranie relacji
Uczestnicy projektu musieli dotrzeć do konkretnych mieszkańców Zielonki, pamiętających wydarzenia z września 1944 roku. Konieczne było przygotowanie odpowiednich pytań i uzupełnienie niezbędnej do przeprowadzenia rozmów wiedzy historycznej z okresu okupacji hitlerowskiej.
  
Kolejnym etapem pracy było przepisywanie i redagowanie zebranych materiałów, które ostatecznie zaowocowało wydaniem drukiem publikacji. Nad redakcją czuwał Grzegorz P. Dudzik i Urszula Wysocka. Wydanie książki było możliwe dzięki pomocy Starostwa Powiatu Wołomińskiego i Urzędu Miasta w Zielonce.

„Wypędzeni — Zielonka 1944...” — zbiór relacji świadków historii miejscowości

Tekst dydaktyczny

Projekt pozwolił uczestnikom na poznanie lokalnej historii i uratowanie od zapomnienia cennych wspomnień wielu starszych mieszkańców Zielonki. Rozmowy z uczestnikami dramatycznych wydarzeń stały się źródłem doświadczenia, które wpłynęło na sposób postrzegania przez młodych ludzi II wojny światowej i rzeczywistości okupacji hitlerowskiej. ...

Dokumenty
Linki
Metodologia
zbieranie relacji świadków (oral history)
badanie historii lokalnej
badanie historii rodzinnej
rekonstrukcja wydarzeń
rekonstrukcja biografii
Tematy
Okupacja niemiecka
Początek wojny niemiecko-polskiej 1.09.1939
Polscy jeńcy wojenni w niewoli niemieckiej
Polityka narodowościowa w Generalnej Guberni
Życie codzienne okupowanych miast i wsi