Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
„9 maja - dzień w historii Europy” (9. Mai - der Tag in der Geschichte Europas)
Miejscowość / Region: Równe
Instytucja: Aktion West-Ost e.V. des BDKJ
Opiekun / Nadzór nad projektem: Karin Ziaja
Autorzy projektu: Hanna Tischner
Grupa wiekowa: studenci
Udostępnij na Facebooku
Kontakt:

Karin Ziaja
Aktion West-Ost e.V. des BDKJ
Carl-Mosterts-Platz 1
40477 Düsseldorf
http://aktion-west-ost.de/

Uwagi wstępne

Młodzi ludzie z Polski, Ukrainy i Niemiec przeprowadzili ze świadkami historii z tych krajów wywiady dotyczące doświadczeń końca wojny – 9 maja 1945 roku.
Opis projektu pochodzi z partnerskiej strony Lernen aus der Geschichte

W 2005 roku obchodzono 60. rocznicę zakończenia II Wojny Światowej. Hitlerowskie Niemcy podpisały bezwarunkową kapitulację dwukrotnie: 8 maja – wobec aliantów i 9 maja – wobec Związku Radzieckiego.

  
Do dziś wiele osób w Niemczech nie zdaje sobie sprawy, że 9 maja jest na Ukrainie świętem narodowym i dniem wolnym od pracy. Każdego roku obchodzony jest jako „Dzień Zwycięstwa”. W tym dniu odbywają się parady, koncerty oraz uroczystości upamiętniające wydarzenia i ofiary II wojny światowej.
  
Doświadczenie i pamięć 8 i 9 maja 1945 roku stały się inspiracją projektu, w którym trzydziestu młodych ludzi z Niemiec, Polski i Ukrainy spotkało się ze świadkami historii, aby udokumentować ich wspomnienia dotyczące ostatniego dnia wojny.
  
Do udziału w projekcie zaproszono starsze osoby, które jako „zwycięzcy” bądź „pokonani” przeżyły zakończenie wojny w różnych miejscach Europy. Dzieliły się one własnymi doświadczeniami z tego czasu, opowiadały, jak wyglądało codzienne życie w trudnym powojennym okresie. Ich nagrane w trzech językach wspomnienia zostały zarchiwizowane na płycie CD.

  
Realizacja projektu
  
Pierwsza część
Na pierwszą część projektu składały się dwa weekendowe spotkania, na których zebrali się w swoich krajach uczestnicy projektu z Polski i Niemiec.
  
W Olsztynie przeprowadzono wywiady z sześcioma osobami. Zebrano relacje dotyczące różnych doświadczeń związanych z II wojną światową i kształtowaniem się nowego porządku po końcu wojny. Nagrano rozmowy z osobami przed wojną mieszkającymi na polskich Kresach, żołnierzami Armii Krajowej, Niemcami, którzy po wojnie zdecydowali się pozostać w Olsztynie czy Ukraińcami, przesiedlonymi na te tereny w ramach akcji „Wisła”.
  
Niemieccy uczestnicy projektu spotkali się w Düsseldorfie z osobami, które wspominały nocne bombardowania swojego miasta. Wysłuchano również wspomnień dwóch osób pochodzących z Prus Wschodnich, opowiadających o ucieczce przed Armią Czerwoną i szukaniu nowego domu w powojennych Niemczech.
  
Druga część
Druga część projektu była realizowana w Równem. Polscy i niemieccy uczestnicy projektu najpierw wspólnie wybrali się do Lwowa, gdzie poznali ukraińskich uczestników projektu.
  
Z Lwowa młodzi ludzie pojechali do Równego i tam spędzili kolejne osiem dni. W Muzeum Narodowym znajdującym się w tym mieście odbyło się spotkanie wprowadzające do historii Ukrainy, prezentowano także fragmenty prezentowanej tam wystawy.
  
Świadkowie, których wysłuchano pierwszego dnia, bardzo otwarcie opowiadali o swojej przeszłości, o swoich przeżyciach i wspomnieniach: rodziny dwóch kobiet walczyły w Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) i w wyniku tortur, deportacji i rozstrzelania straciły wielu swoich bliskich. Jeden mężczyzna podzielił się swoimi wspomnieniami z czasów, gdy był żołnierzem w Armii Czerwonej i jako oficer walczył na froncie podczas zdobycia Królewca. Czwarty świadek wspominał między innymi budowę obozu koncentracyjnego w Sobiborze w pobliżu swojego miejsca zamieszkania.
  
Oprócz rozmów ze świadkami czasu odbyło się kilka wycieczek – odwiedzono znajdujący się poza miastem niemiecki cmentarz żołnierski oraz miejsce pamięci, upamiętniające masowy mord na Żydach mieszkających w Równem. W programie znalazła się również wizyta w małej galerii, w której młodzi artyści zorganizowali wystawę pod nazwą „60 lat później”.
  
9 maja, w ukraińskim „Dniu Zwycięstwa”, grupa uczniów wspólnie obejrzała paradę zorganizowaną dla uczczenia tego święta. Uczestników z Polski i Niemiec zaskoczył rozmach pochodu. W paradzie, na czele której jechał czołg, szli weterani, żołnierze oraz machający flagami członkowie różnych partii. Ci weterani, którzy nie byli w stanie iść pieszo, jechali starymi autobusami. Wszędzie wręczano weteranom kwiaty i machano ukraińskimi flagami.
  
Ostatecznie grupa włączyła się do parady i szła w niej aż do cmentarza, gdzie uczczono minutą ciszy pamięć ofiar II wojny światowej.
  
Rezultat projektu
  
Wszystkie rozmowy ze świadkami historii zostały nagrane w formacie audio. Po nagraniach uczestnicy projektu rozpoczęli sortowanie materiału: niektóre fragmenty zostały pominiete, inne zapisywano i tłumaczono. Zaplanowano możliwość odsłuchania rozmowy z każdym ze świadków w trzech językach. Wybór fragmentów z obszernych wspomnień był bardzo trudny – zadaniem uczestników projektu było skrócenie trwających ponad 2 godziny rozmów do 5–8 minut, a także ich skomentowanie.
  
Inna grupa zajęła się projektowaniem strony tytułowej płyty CD oraz zbieraniem dodatkowych informacji. Podczas pracy nad samym materiałem zainicjowano wiele dyskusji i pojawiło się wiele pytań dotyczących tematów historycznych.
  
Przede wszystkim, aby krótko przedstawić słuchaczom kontekst nagranych historii, należało nagrane materiały uzupełnić odpowiednimi informacjami. W pokojach, gdzie trwała praca można było usłyszeć takie pytania: „Jak w języku polskim nazywa się „Kinderlandverschickung”? albo „Kto może mi krótko wyjaśnić co to jest UPA?”.
  
Po przetłumaczeniu rozmów rozpoczęto nagrywanie osób, które czytały przetłumaczony tekst zebranych relacji. Te nagrania zostały potem nałożone na nagrania oryginalne.

Tekst dydaktyczny

Dzięki różnym doświadczeniom świadków, którzy przeżyli wojnę, mam teraz jasny obraz tego, jakie to było okropne i wiem, że nie powinno się nigdy powtórzyć – ta opinia jednego z uczestników projektu może być idealnym tłem do analizy wartości całej inicjatywy. Młodzież skontrastowała ze sobą różne wizje i doświadczenia ...

Linki
Metodologia
historyczna wizja lokalna
montaż źródeł
warsztaty (praca grupowa pod kierunkiem trenera)
zbieranie relacji świadków (oral history)
przeprowadzenie dyskusji
Tematy
Koniec wojny 1944-45. Nowa rzeczywistość
Ofensywa Armii Czerwonej
Klęska nazizmu
Triumf komunizmu
Ewakuacja, ucieczka, wysiedlenia („wypędzenia”), przesiedlenia cywilnych Niemców