Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
„It is black or white – my i świat wokół nas” – warsztaty antydyskryminacyjne
Miejscowość / Region: Kraków
Instytucja: Grupa edukacyjna „Mifgash”
Opiekun / Nadzór nad projektem: Grupa edukacyjna „Mifgash”: Tadeusz Królczyk, Katarzyna Odrzywołek (autorka tekstu)
Autorzy projektu: Grupa edukacyjna „Mifgash”: Katarzyna Odrzywołek, Ewa Dyngosz, Magdalena Kolarska, Marta Kocańda
Grupa wiekowa: grupa mieszana
Udostępnij na Facebooku
Kontakt:

Grupa edukacyjna Mifgash, działa pod patronatem i we współpracy z Instytutem Historii Uniwersytetu Pedagogicznego oraz z Oddziałem Muzeum Historycznego Miasta Kraków, Fabryką Schidlera
Katarzyna Odrzywołek, tel. 509 845 105, info@mifgash.org.pl, http://mifgash.org.pl

Uwagi wstępne

Warsztaty antydyskryminacyjne „It is black or white – my i świat wokół nas” są elementem programu edukacyjnego Grupy Mifgash. Zajęcia przeznaczone są dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych, w szczególności licealistów, ale również uczniów techników i szkół zawodowych, a nawet studentów kierunków humanistycznych. Warsztaty zawierają elementy scenariusza Relacje „mniejszość- większość” z podręcznika Historia a prawa człowieka Fundacji Ośrodka KARTA. Bazują także na koncepcie szwajcarskiego pedagoga Johann'a Pestalozzi'ego „head, heart and hand” – „głowa, serce, ręce”, odnoszącym się do wiedzy, empatii oraz działania.

Warsztaty antydyskryminacyjne prowadzone są od stycznia 2014 roku. Na początku Grupa MIfgash docierała do szkół w celu zaprezentowania oferty edukacyjnej dyrekcji. Współpracę kontynuowano poprzez bezpośredni kontakt z zainteresowanymi nauczycielami. Zajęcia cieszą się dużym zainteresowaniem wśród dydaktyków historii i nauczycieli wiedzy o społeczeństwie oraz lekcji wychowawczych.

Całość projektu antydyskryminacyjnego jest darmowa i opiera się na wolontaryjnej pracy czterech edukatorek. Nauczyciele nie ponoszą żadnych kosztów związanych z jego realizacją. Jednocześnie zyskują oni okazję, aby urozmaicić swoje zajęcia dzięki wprowadzaniu istotnej tematyki, na co dzień marginalizowanej, a nawet w pewien sposób wykluczonej z programu nauczania. Zajęcia są bogate w materiały dydaktyczne, multimedialne i mają na celu maksymalną aktywizację ucznia.

Warsztaty były dotychczas realizowane w krakowskich szkołach ponadgimnazjalnych oraz podczas zajęć ze studentami antropologii w Instytucie Historii Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej. Zajęcia można zamówić poprzez wypełnienie interaktywnego formularza znajdującego się na stronie internetowej: http://mifgash.org.pl/kontakt.

PRZEBIEG: Zajęcia rozpoczyna 15-minutowa prezentacja, w trakcie której uczniowie poznają różne problemy mniejszości etnicznych i narodowych (antysemityzm, islamofobię, romofobię, rasizm) oraz grup społecznych narażonych na dyskryminację (osoby niepełnosprawne, politycy, ludzie starsi). Edukatorzy zadają uczniom pytania w jaki sposób, i czy faktycznie, prawa tych ludzi są/były w jakiś sposób łamane bądź naruszane?

Następnie rozpoczyna się część warsztatowa, podczas której szczególna uwaga położona jest na wytworzenie atmosfery empatii – uczniowie starają się wejść w rolę osób dyskryminowanych i dyskryminujących. Pozwala to na płynne przejście z części teoretycznej do praktycznej. Warsztat realizowany jest w oparciu o scenariusz z podręcznika Historia a prawa człowieka pt. Doświadczenie z bycia członkiem mniejszości.

Uczniowie/studenci zostają podzielni według wylosowanych karteczek. Kartki niebieskie oznaczają, że od tego momentu wchodzą w rolę większości, brązowe – mniejszości. Zadanie polega na inscenizacji scenki: członkowie mniejszości chcą spędzić miły wieczór w restauracji, gdzie znajduje się większość. Większość jest przekonana, że mniejszość nie pasuje do miejsca swoim wyglądem i zachowaniem. Większość ma za zadanie doprowadzić do opuszczenia przez mniejszość restauracji. Mniejszość nie ma pojęcia o zamiarach grupy przeważającej liczebnie.

Zadanie to aktywizuje uczniów/studentów i jest pretekstem do debaty nad wzajemnymi uczuciami, relacjami. W dyskusji o własnych uczuciach prawdopodobnie padną słowa: dyskryminacja, wykluczenie, prześladowanie. 

Kolejnym elementem, a zarazem pomostem pomiędzy prawami człowieka a historią, jest pokaz fragmentu filmu pt. Niebieskoocy, w którym amerykańska nauczycielka Jene Elliot przeprowadza eksperyment przeciwko rasizmowi. W końcowym fragmencie Pani Elliot opowiada anegdotę, jaka miała miejsce w nazistowskich Niemczech.

Po wysłuchaniu anegdoty dokument zostaje przerwany. Uczestnikom warsztatów zostają rozdane historyczne fotografie stanowiące załącznik do ww. podręcznika. Każdy z uczniów/studentów ma za zadanie, w grupach bądź pojedynczo, dokonać własnej interpretacji źródła. Uczestnicy warsztatów zastanawiają się nad następującymi pytaniami: jakie prawa zostały naruszone, jakich wydarzeń/miejsc/sytuacji dotyczyć może fotografia. Uczestnicy pytani są o to, czy w obecnych czasach dochodzi do podobnego łamania praw człowieka – rozpoczyna się dyskusja nad poszczególnymi fotografiami na forum grupy.

WNIOSKI Z OBSERWACJI ZAJĘĆ: Podczas zajęć uczniowie są bardzo zainteresowani przedstawianymi treściami. Pytani o własne doświadczenia związane z dyskryminacją i wykluczeniem oraz łamaniem praw człowieka udzielają wyczerpujących odpowiedzi. Ich aktywizacja przebiega bez komplikacji. Fragment filmu Niebieskoocy wywiera duże wrażenie na uczniach/studentach.

CZAS TRWANIA zajęć: obecnie 45 min. Sugerowane jest wydłużenie do 2 godzin lekcyjnych, tj. 90 min. – wówczas możliwe jest przeprowadzenie dodatkowego warsztatu na temat praw człowieka oraz wdrożenie większej ilości metod aktywizujących zalecanych przez podręcznik Historia a prawa człowieka.

KOMENTARZ ODAUTORSKI: „Uważamy, że podręcznik Historia a prawa człowieka powinien znaleźć swoje godne miejsce na półkach szkolnych bibliotek oraz na biurkach nauczycieli historii i wiedzy o społeczeństwie. Materiały znajdujące się w nim w realny sposób mogą przyczynić się do wzrostu wartości prowadzonych lekcji, a tym samym do wzmocnienia postaw tolerancji wśród młodych ludzi.”

Red. Agnieszka Kudełka

Warsztaty antydyskryminacyjne Mifgash

Tekst dydaktyczny

Grupa Mifgash (hebr. spotkanie) działa dzięki zaangażowaniu kilkunastu osób, które wolontaryjnie prowadzą zajęcia edukacyjne w Krakowie i jego okolicach. Edukatorami są studenci i absolwenci kierunków takich jak: pedagogika, historia, wiedza o kulturze czy judaistyka. Od 2010 roku Grupa Mifgash realizuje projekt Między Krakowem a Jerozolimą, przekazując ...

Metodologia
gra z podziałem na role
interpretacja zdjęć historycznych
kontekstualizacja źródeł
praca w podgrupach
analizowanie fragmentów tekstów, filmów, zdjęć
Tematy
Narodziny totalitaryzmów
Prawa człowieka
Tolerancja
Dyskryminacja
Stereotypy i uprzedzenia