Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
Deportacje w Polsce i Rosji w XX wieku
Miejscowość / Region: Perm
Instytucja: Geschichtswerkstatt Europa/Institut für angewandte Geschichte
Opiekun / Nadzór nad projektem: Zespół projektu
Autorzy projektu: Robert Latypov, Elina Nurtdinova, Elżbieta Szumańska, Maciej Wąs
Grupa wiekowa: grupa mieszana
Udostępnij na Facebooku
Kontakt:

Robert Latypov 
(342) 282-54-42
larobert@yandex.ru

Uwagi wstępne

Podczas wspólnych wypraw do regionu permskiego i na Dolny Śląsk czteroosobowy zespół z Polski i Rosji badał różne formy pamięci o tragicznej przeszłości mieszkańców tych dwóch krajów na przykładzie deportacji w stalinowskim okresie radzieckiej historii (lata 1930 - 1950).

W ramach projektu zespół analizował indywidualne doświadczenie polskich i rosyjskich deportowanych, starał się pokazać pokłady ich pamięci i zbadać kwestię, czy można mówić, niezależnie od narodowości, o wspólnych wspomnieniach uczestniczących w tych zdarzeniach ludzi albo o pewnych ogólnych cechach większości wspomnień.

Zespół projektu zakładał, że wspomnienia o deportacji samych deportowanych nie będą się zasadniczo różnić od siebie. Różnic spodziewano się we wspomnieniach tych, którzy deportacji nie doświadczyli. Z tego zamierzano wyciągnąć wniosek, że współczesna pamięć narodowa i w Rosji i w Polsce jest fragmentaryczna. Brak pełnego i realnego wyobrażenia przeszłości doprowadza do tego, że w społeczeństwach zaczynają panować mity historyczne, którymi posługują się politycy i działacze państwowi. 

W ten sposób chciano zdewaluować stereotypy i historyczne przesądy oraz stworzyć przestrzeń, gdzie „zrodziłyby się podobne podejście i spojrzenia na wspólne przeżytą tragiczną historię dwóch narodów.”

W tym celu przeprowadzono wywiady z bezpośrednimi uczestnikami, ofiarami deportacji w stalinowskim okresie. W Permskim Kraju byli to starci ludzie, którzy dzisiaj mają oficjalny status rehabilitowanych ofiar represji politycznych. W momencie deportacji byli oni najczęściej jeszcze dziećmi, ale dobrze pamiętają liczne szczegóły ze swojej wczesnej młodości.

Na Dolnym Śląsku głównymi informatorami były ofiary stalinowskich deportacji lat 40-tych, tzw. Sybiracy (Mimo iż byli oni deportowani w prawie wszystkie części ZSRR, Syberia stała się swoistym symbolem nieludzkiej ziemi, oddalonego regionu ZSRR, w którym Polacy znaleźli się pod przymusem).

Jednocześnie realizatorzy projektu podjęli próbę zbadania, jak dziś wygląda pamięć o deportacjach i jak jest interpretowana i rozumiana w społeczeństwie polskim i rosyjskim. Dlatego podczas wypraw odwiedzano miejsca pamięci (muzea, cmentarze, ośrodki publiczne), spotykano się z przedstawicielami miejscowych inicjatyw, uczonymi i krajoznawcami. Stwierdzono m.in., że wzajemna wiedza o tych instytucjach i inicjatywach w Polsce i Rosji jest znikoma.

Hipoteza projektu nie znalazła potwierdzenie w rozmowach ze świadkami. Stwierdzono, że różnice we wspominaniu przeszłości mogą istnieć nie tylko pomiędzy narodami. Różne wspomnienia, a szczególnie ich interpretacje można znaleźć już w jednym narodzie.

Rezultaty w formie broszury mogą zostać pobrane: 
- w języku niemieckim (część 1 i część 2)
- w języku polskim (część 1 i część 2)
- w języku rosyjskim (część 1, część 2 i część 3).

Źródło.

(ak)

Tekst dydaktyczny

Polsko-rosyjski zespół odbył dwie podróże po Rosji i Polsce, podczas których nie tylko nagrywał świadków historii, którzy przeżyli deportacje, ale także odwiedzał miejsca pamięci (muzea, cmentarze, ośrodki publiczne) i spotykał się z przedstawicielami miejscowych inicjatyw, uczonymi i krajoznawcami.

Metodologia
historyczna wizja lokalna
badanie historii lokalnej
śledztwo historyczne
wizyta w miejscu pamięci
rekonstrukcja biografii
Tematy
Represje nazistowskie wobec ludności cywilnej
Praca przymusowa i niewolnicza na rzecz III Rzeszy
Prześladowania Żydów
Wywłaszczenie
Emigracja