Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
Ładniej? PRL w przestrzeni miasta
Miejscowość / Region: Białystok
Instytucja: Fundacja Uniwersytetu w Białymstoku - Universitas Bialostocensis
Opiekun / Nadzór nad projektem: Katarzyna Niziołek, Radosław Poczykowski
Autorzy projektu: Katarzyna Niziołek, Radosław Poczykowski
Grupa wiekowa: grupa mieszana
Udostępnij na Facebooku
Kontakt:

Fundacja Uniwersytetu w Białymstoku – Universitas Bialostocensis
ul. Marii Skłodowskiej-Curie 14, pok. 511
15-097 Białystok
Telefon: 085-745-71-76
fundacja@uwb.edu.pl
http://www.fundacja.uwb.edu.pl

Uwagi wstępne

W projekcie zajmowano się przemianami przestrzeni miejskiej Białegostoku w okresie PRL-u w oparciu o pocztówki, materiały archiwalne oraz informacje z prasy lokalnej z lat 1945–1989 i przedstawiono je mieszkańcom miasta. W ramach projektu wytyczono miejską trasę turystyczną (dostępna także w Internecie), unaoczniającą architekturę okresu PRL w Białymstoku. Przygotowano wystawę „Ładniej?” - zestawienie historycznych fotografii miejskich architektury powojennej ze zdjęciami współczesnymi, wykonanymi przez wolontariuszy. Przeprowadzono także debaty publiczne i warsztaty dla młodzieży na temat architektury PRL-u w Białymstoku.

Opis działań
W ramach projektu, realizowanego w okresie od stycznia do grudnia 2009 roku, wytyczono miejską trasę turystyczną, na której znalazły się 24 najciekawsze budowle oraz zespoły architektoniczne i elementy „małej architektury” okresu PRL w Białymstoku, m.in.: Dom Partii, bank przy ulicy Sienkiewicza, hotel „Cristal”, rektorat UwB, Urząd Pocztowy przy dworcu PKP, hala mięsna przy ulicy Bema, „Spodki” oraz kawiarnie przy ulicy Akademickiej, zakłady „Fasty”, rzeźba „Praczki”, małe formy architektoniczne, jak „Ptaki” przy szosie Warszawskiej czy rzeźba „Pełnia” („Kompozycja”) przy placu R. Dmowskiego.

     
Fotosafari 1: Szlakiem osiągnięć XXX-lecia Polski Ludowej w Białymstoku 34-lata później 04.08.2009. Fot.: Marcin Zajączkowski

Inicjatywę koordynowała Fundacja Uniwersytetu w Białymstoku – Universitas Bialostocensis. Podczas realizacji projektu Fundacja nawiązała współpracę z: Instytutem Socjologii Uniwersytetu w Białymstoku, Biblioteką Uniwersytecką im. J. Giedroycia, Klubem Krytyki Politycznej w Białymstoku, Studenckim Kołem Naukowym Historyków na UwB, Archiwum Państwowym w Białymstoku, Stowarzyszeniem „Fabryka Bestsellerów” i Komunalnym Przedsiębiorstwem Komunikacji Miejskiej. Istotna była również współpraca z lokalnymi mediami.

     
Otwarcie wystawy w Bibliotece Uniwersyteckiej im. Jerzego
Giedroycia w Białymstoku 12.01–12.02.2009
. Fot.:
Łukasz Wołyniec

Poza wyznaczeniem trasy turystycznej, przygotowano wystawę „Ładniej?” przedstawiającą zestawione ze sobą, historyczne fotografie miejskiej architektury powojennej ze zdjęciami współczesnymi, wykonanymi przez wolontariuszy. Odbiorcy wystawy mogli samodzielnie odpowiedzieć na postawione w tytule pytanie oraz przyjrzeć się, jakie zmiany zaszły w miejskiej tkance w ostatnim półwieczu. Ważnym elementem wystawy było udostępnienie widzom forum, na którym mogli wyrazić swoją opinię (specjalnie przygotowane, duże plansze). Od marca do grudnia 2009 roku wystawa prezentowana była w Bibliotece Uniwersyteckiej im. J. Giedroycia – przy dawnym biurowcu Zjednoczenia Budownictwa oraz na Wydziale Historyczno-Socjologicznym przy pl. Uniwersyteckim 1 – w dawnej siedzibie KW PZPR. Przygotowano też odrębną ekspozycję kolaży zamieszczonych na specjalnych „podsufitkach” w autobusach komunikacji miejskiej – w ramach projektu „Doznanie na żądanie”. Pozwoliło to na dotarcie z przekazem do szerokiego kręgu odbiorców.

     
Kompozycja. Autor: Albin Sokołowski. Fot.: Radosław Poczykowski

Trasa turystyczna prowadząca po architekturze okresu PRL w Białymstoku doczekała się również udokumentowania w postaci niewielkiego objętościowo przewodnika – folderu z fotografiami, mapką i krótkim opisem najbardziej charakterystycznych dla poszczególnych okresów PRL elementów zabudowy. Folder „Ładniej? PRL w przestrzeni miasta. Białostocka architektura lat 1945–1989” w sposób przystępny i atrakcyjny przedstawia wytyczony szlak.

Istotną część projektu stanowiła budowa strony internetowej przedstawiającej projekt oraz zamierzone i realizowane działania. Witryna zawiera m.in. wirtualną mapę Białegostoku z zaznaczonymi obiektami (będącymi przedmiotem zainteresowania projektu), bogate galerie fotografii i pocztówek, zbiory archiwalnych artykułów, materiałów i pamiątek. Integralną częścią strony (www.ladniej.uwb.edu.pl) jest specjalna mapa-forum, na której mieszkańcy miasta mogą wypowiadać się na temat architektury będącej przedmiotem działań projektu. Umieszczono na niej również przewodnik z mapą w wersji do wydruku.

     
Druga debata pt. „Decydenci contra dysydenci” – 26.05.2009. Fot.: Łukasz Wołyniec

Projekt „Ładniej?” wzbogacały również wydarzenia towarzyszące. Zorganizowano warsztat aktywizacyjny dla licealistów „Miasto jest dla ludzi” (04.2009, zrelacjonowany przez TVP Białystok w reportażu pod tym samym tytułem). Przeprowadzono trzy debaty publiczne: 22.03.2009 – pt. „Ładniej? O jakości i przemianach przestrzeni miejskiej” (udział wzięli: Edwin Bendyk, Joanna Erbel, Daniel Boćkowski oraz Mirosław Miniszewski), 26.05.2009 – pt. „Decydenci contra Dysydenci” (z udziałem Adama Polińskiego, Piotra Firsowicza, Małgorzaty Kowalskiej, Wojciecha Koronkiewicza i Andrzeja Kłopotowskiego) oraz 01.02.2010 – pt. „ZOSTAWIĆ/ZASTAWIĆ” (z udziałem: Marka Kietlińskiego, Andrzeja Lechowskiego, Wojciecha Niebrzydowskiego, Jerzego Tokajuka i Sebastiana Wichra).

     
Druga debata pt. „Decydenci contra dysydenci” – 26.05.2009. Fot.: Łukasz Wołyniec

Podjęto również dwie akcje fotograficzne pod hasłem „fotosafari”, w których fotograficy – profesjonaliści i amatorzy – poruszali się śladami przewodnika turystycznego z roku 1975 pod tytułem „Szlakiem osiągnięć XXX-lecia PRL w Białymstoku”. Zorganizowano również dwie wycieczki szlakiem architektury PRL (07.07 oraz 11.10.2009).

Inne formy prezentacji projektu: internet, media lokalne, ekspozycje w autobusach, plakaty, tzw. roll-up i prezentacje multimedialne – stanowiły środki promocyjne projektu.

(ak)

Tekst dydaktyczny

Główny cel projektu stanowi próba zachęcenia mieszkańców Białegostoku do refleksji nad przestrzenią miejską i zmianami w niej zachodzącymi. Działania podporządkowano tworzeniu przestrzeni społecznej artykulacji, tj. możliwości wyrażenia przez mieszkańców Białegostoku ich opinii na temat wyglądu miasta. Zainicjowano publiczną debatę na temat ...

Dokumenty
Linki
Metodologia
historyczna wizja lokalna
warsztaty (praca grupowa pod kierunkiem trenera)
badanie historii lokalnej
przygotowanie wystawy
analizowanie fragmentów tekstów, filmów, zdjęć
Tematy
Życie codzienne w PRL
Wartości uniwersalne (wolność)
Architektura w PRL
Przemiany przestrzeni miejskiej
Wygląd miasta