Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
Brwinów/Milanówek/Podkowa Leśna

Brwinów Na terenach obecnego Brwinowa życie ludzkie istniało już ok. 8000 lat p.n.e. Natrafiono tutaj na ślady jednego z największych w ówczesnej Europie ośrodków hutnictwa opartego o znaczne zasoby rudy darniowej. Nazwa Brwinów znana jest od XV w. W 1406 r. występuje jako Brwinowo, w 1429 r. – jako Brwynowo. Według historyków u jej podstaw leży staropolskie birzwo – belka, tram, drzewo, gwarowe: berwina, kładka. Według etymologii, opartej na miejscowej tradycji, źródłosłów ten miałby się wywodzić od określenia "borowy nów". Wspomniany tu już rok 1406 – to najdawniejsza znana data z dziejów Brwinowa. W akcie erekcyjnym ogłoszonym w tym właśnie roku biskup poznański wymienia między innymi wieś Brwinowo. W XVIII i XIX w. krzyżowały się tutaj dwa szlaki: tzw. droga królewska prowadząca z Warszawy do Piotrkowa Trybunalskiego, miejsca sejmików szlacheckich, oraz lokalny trakt ze stolicy do Grodziska. 14 czerwca 1845 r. przez Brwinów przejechał pierwszy pociąg Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Rozwój kolei stał się punktem zwrotnym w historii Brwinowa zarówno pod względem gospodarczym jak i społecznym. W latach poprzedzających wybuch I wojny światowej Brwinów liczył już ponad 2 tys. mieszkańców. W 1927 r. Brwinów otrzymał status letniska. Powołany został lokalny samorząd i wybrany wójt. W 1929 r. Brwinów gościł prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego. Miejscowość rozwijała się. Powstawały piękne wille i pałacyki. Osiedlały się tutaj znane i wybitne osobistości: Jarosław Iwaszkiewicz, Zygmunt Bartkiewicz, Stefan Kiedrzyński. We wrześniu 1939 r. rozegrała się pod Brwinowem bitwa 36 pułku piechoty Legii Akademickiej z wojskami niemieckimi, która opóźniła marsz hitlerowców na Warszawę. W latach wojny w Brwinowie i okolicy działały podziemne organizacje m.in. zgrupowanie AK – "Bąk" obwodu "Bażant". Po powstaniu warszawskim na terenie Brwinowa powstało kilka szpitali polowych dla powstańców i ludności cywilnej. 17 stycznia 1945 Brwinów został wyzwolony spod okupacji niemieckiej a w 1950 Brwinów otrzymał prawa miejskie.

Milanówek. Milanówek to miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim, leży 30 km na południowy zachód od Warszawy. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego. Milanówek powstał na przełomie XIX i XX w. w wyniku parcelacji dóbr należących do Piotra Lasockiego, a leżących wzdłuż Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Od początku swego istnienia Milanówek był przede wszystkim letniskiem dla zamożnych mieszkańców Warszawy, którzy stawiali tu wystawne domy letniskowe, które często, gdy właściciele postanawiali przenieść się na stałe, zamieniały się w okazałe wille. Najsłynniejszym letnikiem z pierwszych lat był Bolesław Prus. Stałym mieszkańcem miasteczka był m.in. rzeźbiarz Jan Szczepkowski. W okresie międzywojennym rozwijała się, dominująca do dziś w starszej części miasta, architektura willowa. W latach 20. powstała stacja doświadczalna jedwabiu naturalnego, potem przekształcona w Zakłady Jedwabiu Naturalnego "Milanówek". W czasie II wojny światowej w kościele św. Jadwigi w Milanówku przechowywano przeniesioną z Kościoła Świętego Krzyża na Krakowskim Przedmieściu urnę z sercem Fryderyka Chopina. W czasie trwania powstania warszawskiego do Milanówka przeniosły się najważniejsze organy Polskiego Państwa Podziemnego, co zyskało mu przydomek "małego Londynu" i status faktycznej stolicy wolnej Polski. W 1951 miejscowość otrzymała prawa miejskie. Po upadku PRL Milanówek zaczął odzyskiwać swą dawną pozycję azylu dla spragnionych spokoju warszawiaków. Razem z sąsiednią Podkową Leśną, a także takimi podwarszawskimi miejscowościami jak Konstancin-Jeziorna czy Komorów, Milanówek stanowi obecnie jedną z bardziej prestiżowych i cenionych "sypialni" Warszawy.

Podkowa Leśna. Podkowa Leśna (używająca tytułu „miasto-ogród”) to miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego. Tereny na których leży Podkowa Leśna, należały kiedyś do Stanisława Lilpopa. Miasto zostało założone w terenie zalesionym, co do dziś jest jego główną charakterystyką. W samym obrębie miasta wystepują elementy starodrzewu, a także trzy rezerwaty przyrody (Parów Sójek, im. B. Hryniewieckiego, Zaborów im. W. Tyrakowskiego) i wiele pomników przyrody. Miasto było pomyślane jako miejscowość willi wyższych urzędników i inteligencji. Stworzenie miasta jest związane bezpośrednio z Warszawską Koleją Dojazdową, budowaną w latach 20. XX wieku. Stąd plan miasta składa się z koncentrycznych ulic-alei wokół dworca kolejki. W roku 1981 Podkowa Leśna została wpisana do rejestru zabytków. Obecnie Podkowa Leśna jest celem wycieczek i spacerów mieszkańców Warszawy, ze względu zarówno na leśny charakter, jak i dużą ilość pięknych starych przedwojennych willi. Warto zobaczyć m.in. Aleję Lipową, liczącą prawie 100 lip (pomników przyrody), pałacyk myśliwski Lilpopa, przedwojenną willę „Kasyno Obywatelskie” oraz willę „Aida”. W Podkowie Leśnej w willi „Stawisko”, należącej dawniej do Jarosława Iwaszkiewicza, znajduje się Muzeum Anny i Jarosława Iwaszkiewiczów.