Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
0..9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | Ł | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | Ź | Ż | *
SA

Skrót od "Sturmabteilung" (oddział szturmowy), od 1920 r. własna służba porządkowa NSDAP używana do ochrony imprez partyjnych. 1932 ok. 420 000 członków, 1934 już 4,2 mln.

Scherbakova, Irina (Memoriał)

studiowała germanistykę w Moskwie i pracowała do 1987 jako germanistka i tłumaczka. 1992–2006 wykładała na Rosyjskim Państwowym Humanistycznym Uniwersytecie w Moskwie (RGGU). Od 1999 prowadzi konkursy historyczne dla uczniów w całej Rosji w organizacji zajmującej się prawami człowieka „Memoriał“.

Scholl rodzeństwo

Hans (22.9.1918 - 22.2.1943), bojownik ruchu oporu, student medycyny, przywódca Hitlerjugend, z entuzjastycznego zwolennika narodowego socjalizmu stał się jego zdecydowanym przeciwnikiem. Jesienią 1942 założył grupę oporu Biała Róża (Weiße Rose) zrzeszającą osoby podobnych przekonań. Po jednej z akcji kolportowania ulotek na uniwersytecie w Monachium 18.2.1943 aresztowany. W cztery dni później ścięty na gilotynie. Sophie (9.5.1921 - 22.2.1943) bojowniczka ruchu oporu, siostra Hansa, studentka biologii i filozofii, aresztowana razem z bratem i stracona.

Selbstschutz

[niem. samoobrona] niemiecka organizacja paramilitarna działająca w pierwszych miesiącach II wojny światowej na terenach zagarniętych przez hitlerowców (formalnie utworzona we wrześniu 1939, funkcjonowała do wiosny 1940);

Sergio Vieira de Mello (1948-2003)

dyplomata brazylijski. 34 lata pracował w systemie ONZ. Pełnił funkcje Administratora Narodów Zjednoczonych dla Timoru Wschodniego (1999-2002), Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka (2003-2003) i Specjalnego Wysłannika Sekretarza Generalnego ONZ ds. Iraku (od maja 2003). Podczas pełnienia tej funkcji został zabity w zamachu bombowym na siedzibę placówki ONZ.

Sieć People First

międzynarodowa organizacja skupiająca osoby z trudnościami w uczeniu się.

Sierpień 1980

okres fali największych strajków na Wybrzeżu, który doprowadził do trwającego około 15 miesięcy okresu względnej wolności w komunistycznym państwie. Powstał wtedy ruch robotniczy, ruch społeczny, który przeistoczył się w 10 milionowy NSZZ Solidarność. Wpływ na ten proces miały też elekcja papieża Jana Pawła II, pierwszego z Polski, jego nauka, autorytet, wpływ i pielgrzymka do kraju. Okres wolności Polaków zakończony został stanem wojennym w latach 1981-1983. Sierpień 1980 był impulsem do przemian systemowych, które w ostateczności doprowadziły do upadku PRL i innych dyktatur z Bloku wschodniego, odzyskania suwerenności przez Polskę i powstania III Rzeczypospolitej.

Skierbieszów

miejscowość w powiecie zamojskim, w województwie lubelskim. Położona 18 km na północ od Zamościa nad rzeką Wolicą. W Skierbieszowie wychowywał się Prezydent RP Ignacy Mościcki. Tu również urodził się w 1943 roku obecny prezydent Niemiec Horst Köhler.

Solidarność

symbol rewolucji, wielkiego ruchu społecznego, powstania narodowego, a zarazem nazwą związku zawodowego:
Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”. NSZZ „Solidarność” powstał 17 września 1980, w wyniku zawarcia porozumień sierpniowych, kończących falę strajków w czasie sierpnia 1980, a zarejestrowany został 10 listopada 1980 przez Sąd Okręgowy w Warszawie. Utworzony został przez porozumienie licznych komitetów strajkowych, połączonych w Międzyzakładowym Komitecie Strajkowym (MKS), które z czasem przekształciły się w komisje założycielskie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”. NSZZ „Solidarność” został zarejestrowany 10 listopada 1980 roku. Ten ogólnopolski związek zawodowy powstał dla obrony praw pracowniczych, do 1989 był to również jeden z głównych ośrodków masowego ruchu oporu przeciw socjalistycznym rządom Polski Ludowej. W kulminacyjnym momencie szczycił się liczbą ponad 9,5 mln członków ze wszystkich warstw i grup społeczeństwa, co stanowiło 1/3 całego 38-milionowego narodu (nie licząc dzieci i starców). Początkowo duże wpływy polityczne organizacji w III Rzeczypospolitej (np. Akcja Wyborcza Solidarność w latach 1997-2001) uległy następnie znacznemu osłabieniu.

Spinacze i oporniki

czasem niewielki przedmiot może stać się symbolem oporu. Tak było choćby w przypadku spinaczy biurowych (Norwegia) czy oporników (Polska).

Społeczeństwo obywatelskie

to społeczeństwo, którego członkowie charakteryzują się aktywnością na polu inicjatyw realizowanych poza przestrzenią działania władz państwowych.

Sprawiedliwy wśród Narodów Świata (medal)

(transkrypcja z hebrajskiego: Chasid Umot ha-Olam) najwyższe izraelskie odznaczenie cywilne nadawane nie-Żydom, przyznawane przez Instytut Pamięci Męczenników i Bohaterów Holocaustu Yad Vashem.

SS

[niem. Die Schutzstaffeln ] Sztafety Ochronne NSDAP, zbrojna organizacja NSDAP utworzona w 1923, początkowo pełniła funkcję straży partii nazistowskiej, od stycznia 1929 jej dowódcą był Heinrich Himmler.

Stalag VIII A

niemiecki obóz jeniecki dla szeregowców i podoficerów w Görlitz-Moys, obecnie Zgorzelec-Ujazd. Powołany 23 IX 1939 r. na miejscu dotychczasowego obozu przejściowego (dulagu), ewakuowany 7 V 1945.

Stan wojenny (13 grudnia 1981-31 grudnia 1982/22 lipca 1983)

Stan wojenny został wprowadzony 13 grudnia 1981 roku na terenie całej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej na mocy uchwały Rady Państwa z dnia 12 grudnia 1981 roku, podjętej niejednogłośnie na polecenie Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego (pozakonstytucyjnego tymczasowego organu władzy, faktycznie nadrzędnego wobec konstytucyjnych władz państwowych), poparty przez Sejm uchwałą z dnia 25 stycznia 1982 roku. Został zawieszony 31 grudnia 1982 roku, a zniesiono go 22 lipca 1983 roku. W stanie wojennym zostały ograniczone podstawowe prawa obywatelskie, wprowadzona została godzina milicyjna (do maja 1982), zawieszona została działalność organizacji społecznych i związków zawodowych, rozwiązano „Solidarność”, Niezależne Zrzeszenie Studentów, Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich, ZASP, ZLP, w innych dokonano zmian w kierownictwie, np. w Stowarzyszeniu PAX. Zmilitaryzowano główne działy gospodarki, zakazano zmian miejsca pobytu, wprowadzono cenzurę korespondencji, tryb doraźny w postępowaniu sądowym. Działaczy Solidarności, opozycji politycznej oraz kilkunastu reprezentantów władzy sprzed sierpnia 1980 internowano (łącznie ok. 10 tys. osób).

1  |  2  |