Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
0..9 | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | Ł | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | Ź | Ż | *
Pakt Ribbentrop–Mołotow

(Układ o nieagresji) jeden z dwóch (obok Traktatu o przyjaźni i granicy) układów określających zasady podziału stref wpływów w Europie Środkowo-Wschodniej pomiędzy Niemcami i ZSRR. Podpisany został przez ministrów spraw zagranicznych obu państw w Moskwie 23 sierpnia 1939 roku. Układ miał obowiązywać przez 10 lat i zawierał zobowiązanie do nieagresji i neutralności na wypadek konfliktu jednej ze stron porozumienia z państwem trzecim.

Pamiątkowe kamienie w chodniku

projekt artystyczny upamiętniający wypędzonych i zamordowanych przez nazistów Żydów, Cyganów (Sinti i Roma), ofiar eutanazji, prześladowanych z powodów politycznych i religijnych oraz homoseksualistów.
Wmurowane w chodnik kamienie brukowe, ustawione w celu „potknięcia się o nie”, znajdują się przed bramą wejściową dawnych mieszkań ofiar terroru nazistowskiego, a na ich mosiężnej powierzchni wygrawerowane są nazwiska i najważniejsze daty z życia prześladowanych.

Pamięć społeczna

to zespół wyobrażeń o przeszłości i o wszystkich postaciach i wydarzeniach z przeszłości grupy. Wyobrażenia te są w najróżniejszy sposób upamiętniane - przez pomniki, symbole, uroczystości rocznicowe - a nawet filmy fabularne.

Pawiak

projekt artystyczny upamiętniający wypędzonych i zamordowanych przez nazistów Żydów, Cyganów (Sinti i Roma), ofiar eutanazji, prześladowanych z powodów politycznych i religijnych oraz homoseksualistów.
Wmurowane w chodnik kamienie brukowe, ustawione w celu „potknięcia się o nie”, znajdują się przed bramą wejściową dawnych mieszkań ofiar terroru nazistowskiego, a na ich mosiężnej powierzchni wygrawerowane są nazwiska i najważniejsze daty z życia prześladowanych.

Październik 1956

Polski październik, październik 1956, odwilż październikowa lub odwilż gomułkowska - to zmiana polityki wewnętrznej w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w drugiej połowie 1956 roku, połączona ze zmianą na czele władzy i liberalizacją systemu politycznego. Jej efektem było m.in. uwolnienie z więzień i internowań części więźniów politycznych i duchowieństwa, w tym kard. Stefana Wyszyńskiego.

Piąta Kolumna

określenie oznaczające utajonych stronników nieprzyjaciela, prowadzących działania dywersyjne lub szpiegowskie bądź gotowych do ich podjęcia. Po raz pierwszy zostało użyte podczas hiszpańskiej wojny domowej 1936–39, w stosunku do zwolenników generała F. Franco działających w bronionym przez republikanów Madrycie.

Poczdamska konferencja

(konferencja berlińska) 17 lipca – 2 sierpnia 1945 roku; spotkanie przywódców trzech mocarstw sojuszniczych w II wojnie światowej (tzw. Wielkiej Trójki), w składzie: W. Churchill, potem C. Attlee (W. Brytania), H. Truman (USA) i J.W. Stalin (ZSRR). Jego celem było uregulowanie problemów związanych z likwidacją skutków II wojny, losem Niemiec, opracowaniem traktatów pokojowych i zasad organizacji powojennego świata.

Polska Rzeczpospolita Ludowa

Polska Rzeczpospolita Ludowa to oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. PRL została oficjalnie ustanowiona w stalinowskiej konstytucji z 22 lipca 1952 roku. Orzeł w godle PRL pozbawiony był korony - co symbolicznie odbierano jako dowód na brak suwerenności i podległość Polski wobec Związku Radzieckiego. W propagandzie PRL określano czasem mianem Polski Ludowej.

Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie

regularne formacje wojskowe organizowane przez władze państwa polskiego na uchodźstwie na podstawie sojuszniczych umów wojskowych zawartych z Francją i Wielką Brytanią. Na czele PSZ na Zachodzie stał Naczelny Wódz (funkcję tę pełnili kolejno generałowie: W. Sikorski, K. Sosnkowski, T. Komorowski, W. Anders).

Polsko-niemiecka deklaracja o niestosowaniu przemocy

umowa polsko-niemiecka podpisana 26 stycznia 1934 w Berlinie na 10 lat przez ambasadora Józefa Lipskiego i ministra spraw zagranicznych Konstantina von Neuratha przewidywała rozwiązywanie zagadnień spornych w stosunkach wzajemnych środkami pokojowymi; zapoczątkowała politykę tzw. zbliżenia polsko-niemieckiego, prowadzoną przez władze Polski do wiosny 1939, kiedy to Niemcy wypowiedziały układ (28 kwietnia 1939).

Porajmos

Eksterminacja Sinti i Romów przez III Rzeszę (w języku romskim Porajmos - Pochłonięcie lub Samudaripen, Kali Traš) miała podobnie masowy i bezwzględny charakter jak planowe mordowanie Żydów (Holocaust).

Powstanie warszawskie

(1 sierpnia — 2 października 1944) wystąpienie zbrojne Armii Krajowej, wsparte przez ludność miasta, w celu wyzwolenia stolicy, zorganizowane w ramach akcji „Burza” i połączone z ujawnieniem się najwyższych struktur Polskiego Państwa Podziemnego.
Od strony militarnej było wymierzone przeciwko Niemcom, jednak jego głównym celem była próba ratowania powojennej suwerenności, poprzez odtworzenie — w obliczu zbliżania się do Warszawy wojsk radzieckich — legalnych władz państwowych.

Praca przymusowa

praca wykonywana przez pracownika wbrew jego woli, za którą nie otrzymuje wynagrodzenia lub wynagradzany jest znacznie poniżej obowiązujących stawek. Oba totalitaryzmy - komunistyczny i nazistowski - wykorzystywały pracę przymusową do eksterminacji lub podporządkowywania sobie narodów czy określonych grup społecznych (np. opozycji).

PRL

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

Proces Szesnastu

pokazowy proces przywódców Polskiego Państwa Podziemnego,przeprowadzony od 18 do 21 czerwca 1945 roku w Moskwie. Polscy politycy zostali w lutym 1945 roku zaproszeni na rozmowy ze Stalinem w Moskwie. Gwarantowano im bezpieczeństwo. Po przybyciu na spotkanie 27-28 marca zostali aresztowani, przewiezieni z Warszawy do Moskwy i poddani śledztwu, po którym oskarżono ich o współpracę AK z Niemcami i dywersji na tyłach Armii Czerwonej.

1  |  2  |