Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
Artykuły

Publ.: Edukacja historyczna w szkole. Teoria i praktyka

Udostępnij na Facebooku

Polecamy publikację pt. „Edukacja historyczna w szkole. Teoria i praktyka” pod red. Ewy Chorąży, Danuty Konieczka-Śliwińskiej oraz Stanisława Roszaka, wydanej przez Wydawnictwo Naukowe PWN w 2009 roku. Autorzy przedstawili problemy i wyzwania współczesnego nauczania historii w dwóch wymiarach: teoretycznym i praktycznym. Podręcznik jest zatem przydatny zarówno studentom specjalizacji pedagogicznej, jak i doświadczonym nauczycielom historii.

Książka w przystępny sposób prezentuje:

- aktualne trendy edukacyjne (m.in. nowoczesne techniki aktywacji ucznia);
- odkrywcze spojrzenie na rolę dwóch podmiotów kształcenia historycznego – ucznia i nauczyciela;
- wiele nowatorskich technik mających na celu lepsze przyswajanie przez uczniów wiedzy m.in. poprzez świadomość czynnego uczestnictwa w procesie badawczym, jakim może być każda lekcja historii;
- zestaw propozycji innowacji dydaktycznych i możliwości dostosowania ich do szczegółowych potrzeb uczniów, również zdolnych, z przykładami i zadaniami dla pedagogów.

„Doświadczenia pracy w szkole (...), zajęcia ze studentami z zakresu dydaktyki historii, metodologii i historii historiografii, praca a nauczycielami w ramach studiów podyplomowych czy wreszcie doświadczenia wyniesione ze współpracy w komisjach egzaminacyjnych skłaniały nas do refleksji nad kondycją szkolnej edukacji historycznej i poszukiwań innych niż dotychczasowe rozwiązań teoretyczno-praktycznych.”

(Ze Wstępu)

Fragment książki można przeczytać tutaj: http://www.ibuk.pl/ipaper/761.preview

Spis treści:

CZĘŚĆ I. EDUKACJA HISTORYCZNA 13
1. Dlaczego warto uczyć historii? 13
1.1. Kto i co w historii? 13
1.1.1. Czas 13
1.1.2. Przestrzeń 16
1.1.3. Kim zaludnić historię szkolną 20
1.2. Jaka historia? 23
1.2.1. Fakty, zjawiska, procesy 23
1.2.2. Miejsca pamięci 28
1.2.3. Mity i stereotypy 31
1.2.4. Pars pro toto 36
2. Od historii naukowej do historii szkolnej 39
2.1. Transpozycja dydaktyczna 39
2.2. Jaka historia po transpozycji? 46
2.3. Treści nauczania a rozwój intelektualny i emocjonalny ucznia 52
2.3.1. Rozwój intelektualny 52
2.3.2. Myślenie historyczne 55
2.3.3. Rozwój emocjonalny 57
2.4. Treści nauczania a kompetencje uczniów 58
2.5. Dwie drogi kształcenia historycznego 61
3. Nauczyciel historii 75

CZĘŚĆ II. NAUCZYCIEL HISTORII W PROCESIE DYDAKTYCZNYM 91
1. Cele edukacji historycznej 91
1.1. Dlaczego powinniśmy ustalać cele? 91
1.2. Różne rodzaje celów kształcenia 92
1.3. Cele ogólne i operacyjne 94
1.4. Jak formułujemy cele operacyjne? 96
1.5. Taksonomie celów 98
1.6. Cele edukacji historycznej we wspołczesnej szkole 102
2. Formy organizacyjne edukacji historycznej 107
3. Metody nauczania historii 109
3.1. Czym jest metoda nauczania? 109
3.2. Klasyfikacje metod nauczania 110
3.3. Która metoda jest najskuteczniejsza? 112
3.4. Jak wybrać optymalną metodę nauczania? 113
3.5. Charakterystyka wybranych metod nauczania 114
3.5.1. Klasyczne metody nauczania 114
3.5.1.1. Opis słowny 115
3.5.1.2. Opowiadanie 116
3.5.1.3. Wykład 117
3.5.1.4. Pogadanka 119
3.5.2. Metody aktywizujące ucznia 121
3.5.2.1. Metody kształcace umiejętność pracy w zespole 121
3.5.2.2. Metody kształcace umiejętność pracy pod kierunkiem 124
3.5.2.3. Metody kształcace umiejętność twórczego myślenia 125
3.5.2.4. Metody kształcace umiejętność podejmowania decyzji 127
3.5.2.5. Metody kształcace umiejętność wymiany poglądów 132
3.5.2.6. Metody kształcace umiejętność rozwiązywania problemów 137
3.5.2.7. Metody kształcace wyobraźnię i umiejętności społeczne 143
3.5.2.8. Metody kształcace umiejętność gromadzenia materiałow i zapisu informacji 147
3.5.2.9. Metody integrujące wiedzę oraz umiejętności z różnych dziedzin 149
4. Środki dydaktyczne w edukacji historycznej 157
4.1. Czym są środki dydaktyczne? 158
4.2. Klasyfikacje środków dydaktycznych 158
4.3. Media edukacyjne 160
4.4. Jak stosować środki dydaktyczne na lekcjach historii? 161
4.5. Charakterystyka wybranych środków kształcenia historycznego 162
4.5.1. Szkolny podręcznik historii 162
4.5.1.1. Dlaczego warto wykorzystywać podręcznik w kształceniu ucznia? 163
4.5.1.2. Rodzaje podręczników 164
4.5.1.3. Próby modernizacji podręcznika szkolnego 165
4.5.1.4. Elementy składowe podręcznika 167
4.5.1.5. Jak wybraćoptymalny podręcznik historii? 167
4.5.1.6. Praca z podręcznikiem 170
4.5.2. Mapy historyczne 171
4.5.2.1. Rodzaje map 172
4.5.2.2. Jak kształtowac umiejętnoś pracy z mapą historyczną? 174
4.5.2.3. Praca z mapą na lekcjach historii 176
4.5.3. Muzyka w edukacji historycznej 177
4.5.3.1. Jaką funkcję pełnia środki foniczne w nauczaniu historii? 177
4.5.3.2. Zasady wykorzystywania utworów muzycznych na lekcjach historii 178
4.5.4. Filmy i programy telewizyjne w edukacji historycznej 182
4.5.4.1. Dlaczego warto wykorzystywać środki audiowizualne w edukacji historycznej? 182
4.5.4.2. Jak stosować filmy i programy telewizyjne na lekcjach historii? 183
4.5.5. Technologia informacyjna w edukacji historycznej 186
4.5.5.1. Zasady i możliwości wykorzystania technologii informacyjnej w edukacji historycznej 187
4.5.5.2. Metoda WebQuest 191
5. Źrodła historyczne 199
5.1. Definicje i klasyfikacje 199
5.2. Krytyka źrodeł historycznych 203
5.3. Specyfika źrodeł literackich 206
5.4. Specyfika źrodeł ikonograficznych 210
5.5. Źrodła historyczne w praktyce edukacyjnej 214
6. Lekcja historii 217
6.1. Kto wymyślił lekcję? 217
6.2. Wady i zalety lekcji 218
6.3. A może zrezygnujmy z lekcji i klas szkolnych? 218
6.4. Jak zaplanować typową lekcję historii? 219
6.5. Konspekt czy scenariusz? 223
6.6. Co decyduje o strukturze lekcji? 230
6.7. Typy lekcji 232
6.7.1. Lekcja służąca przekazywaniu nowych wiadomości 232
6.7.2. Lekcja kompetencyjna (kreatorska) 235
6.7.3. Lekcja powtórzeniowa 241
6.7.4. Lekcja służąca kontroli i ocenie 248
7. Pozalekcyjne i pozaszkolne formy edukacji historycznej 253
7.1. Wycieczka historyczna 253
7.2. „Lekcja” w muzeum 258
7.3. „Lekcja” w archiwum 262
7.4. Praca domowa ucznia 264
7.5. Szkolne koło historyczne 266
8. Ocenianie 273
8.1. Czym jest ocena szkolna? 273
8.2. Rodzaje, funkcje i rola oceniania 274
8.3. Ocenianie sumujące i kształcace 276
8.4. Przedmiotowy system oceniania 277
8.5. Jak sprawdzić osiągnięcia ucznia? 288
8.6. Komunikowanie oceny 296
8.7. System oceniania zewnętrznego 297
8.7.1. Egzamin maturalny z historii 297
8.7.2. Kryteria oceniania zadań egzaminacyjnych 299

CZĘŚĆ III. NAUCZYCIEL HISTORII W DZIAŁANIU 311
1. Programy nauczania historii 311
1.1. Czym jest program nauczania i jakie są jego elementy składowe? 311
1.2. Jakie czynniki wpływaja na program nauczania? 314
1.3. Rodzaje programów nauczania 315
1.4. Jaki powinien być optymalny program nauczania? 325
1.5. Jak wybierać program nauczania? 326
1.6. Jak modyfikować i dostosowywać program nauczania? 328
1.7. Jak opracować własny program nauczania? 329
2. Planowanie pracy dydaktycznej nauczyciela historii 333
2.1. Jak być skutecznym - zasady planowania dydaktycznego 333
2.2. Cechy dobrego planu 334
2.3. Planowanie kierunkowe 335
2.4. Planowanie wynikowe - planowaniem pracy nauczyciela i ucznia? 337
2.5. Planowanie metodyczne 340
2.6. Zaplanujmy razem, czyli przykładowy plan kierunkowy i wynikowy 340
2.7. Zalety i wady planowania dydaktycznego 344
2.8. Wykorzystanie wyników egzaminów do planowania pracy dydaktycznej 344
3. Indywidualizacja nauczania 349
3.1. Nie wszyscy uczniowie sa jednakowi 349
3.2. Specjalne potrzeby edukacyjne 350
3.3. Praca z uczniem zdolnym 353
4. Nauczyciel w zespole 359
4.1. Jakie funkcje pełni nauczyciel w szkole? 359
4.2. Nie tylko lekcja, czyli zadania i obowiązki nauczyciela 362
4.3. Współpraca z rodzicami 364
5. Rozwój zawodowy nauczyciela historii 371

Bibliografia 387
Indeks rzeczowy 395

Książkę można zakupić w Księgarni Internetowej PWN.

(ak)

Księgarnia PWN

Czy wiesz, że...
W roku 2010 siedmioro laureatów konkursu „Historii Bliskiej” uczestniczyło w zagranicznych, kilkudniowych seminariach dla młodzieży? Spotkania, polegające na wymianie doświadczeń między uczestnikami różnych konkursów historycznych organizowanych w ...