Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
Artykuły

Dyskusja wokół „Spowiedzi” Calka Perechodnika

Udostępnij na Facebooku

Oryginalna, pełna wersja świadectwa Calka Perechodnika — mieszkańca Otwocka, policjanta żydowskiego w tamtejszym getcie, kronikarza Zagłady. Tekst pełen jest goryczy, ale i bardzo wnikliwych obserwacji. Zawiera oskarżenie narodu niemieckiego za jego konkretne cechy, ale jednocześnie obarcza też winą za zaistniały stan narody polski i żydowski.  

Gniew Perechodnika nie omija nawet jego samego. Autor tego tragicznego zapisu wini siebie za tchórzostwo, naiwność, brak trzeźwej oceny sytuacji. Bierze w związku z tym na siebie dużą część odpowiedzialności za śmierć swojej ukochanej żony i dwuletniej córeczki.

Z dużą starannością kreśli postacie znanych mu ludzi – Polaków i Żydów. Bezwzględnie obnaża ich słabości i wady, które doprowadziły w końcu do społecznego przyzwolenia na zaistnienie tak niewyobrażalnie nieludzkich sytuacji.

Spowiedź została spisana w roku 1943, a jej autor nie doczekał wyzwolenia. Zmarł pod koniec 1944 roku prawdopodobnie na tyfus bądź z rąk szabrowników. Zapis stał się tekstem kanonicznym, cytowanym niemal we wszystkich poważniejszych opracowaniach na temat Holokaustu.

Książka ta wywołuje ponownie emocje, patrz m.in. artykuł „Obrzeża Zagłady: Grzeczny Polak, grzeczny Żyd”:
„Oddać rzeczy Polakowi i dać się wywieźć do Treblinki - oto powinność "grzecznego" Żyda. Majątek rósł, a sumienie czyste, bo wina niemiecka. Wraz z nowym wydaniem "Spowiedzi" Calka Perechodnika wracają niemiłe pytania o postępowanie Polaków w czasie Zagłady.”

Następnie ukazał się przedruk dyskusji klubu ekspertów „Rzeczpospolitej” i Ośrodka Karta wokół książek wydanych w serii „Żydzi polscy”. Artykuł ten można przeczytać tutaj.  

Książkę „Spowiedź” Calka Perechodnika można zakupić w księgarni internetowej Ośrodka KARTA.

(ak)

strona internetowa księgarni Ośrodka KARTA

Czy wiesz, że...
Dzięki prowadzonemu przez Ośrodek KARTA projektowi CATL biblioteki gminne staną się podstawą funkcjonowania społecznych archiwów. Ich tworzenie umożliwi ocalenie, wirtualizację i upowszechnienie zagrożonych zasobów lokalnej historii i tradycji. CATL powstają w ramach ...