Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
Aktualności

Studium upadku totalitaryzmu

12.04.2012 | czwartek | Udostępnij na Facebooku

Natura totalitaryzmu objawia się najpełniej w jego kryzysie - w taki sposób podsumować można treść opublikowanej niedawno przez wydawnictwo Znak książki „Führer: Walka do ostatniej kropli krwi”, której autorem jest Ian Kershaw.

Mimo dość niezgrabnego tytułu (który w oryginalne brzmi zdecydowanie lepiej: The End: The Defiance and Destruction of Hitler's Germany, 1944-1945) książka ta nie jest kolejną sensacyjną pozycją koncentrującą się głównie na militarnej perspektywie końca II wojny światowej. Ian Kershaw, jeden z najważniejszych badaczy nazizmu, proponuje czytelnikowi spojrzenie na upadek systemu hitlerowskich Niemiec i próbuje odpowiedzieć na pytanie, dlaczego nie tylko wojsko i ludzie władzy, ale także społeczeństwo niemieckie walczyło do ostatecznej klęski.

Kershaw nie mógł oczywiście pominąć wątków militarnych, które wprost determinowały politykę wewnętrzną. Opis upadku systemu rozpoczyna od przedstawienia politycznych skutków nieudanego zamachu na Hitlera z lipca 1944 roku, który pozwolił NSDAP na stopniowe przejmowanie coraz większej kontroli nad wszystkimi aspektami życia społecznego i uzyskiwanie coraz większego wpływu w armii.

Warto tę książkę czytać jako studium natury totalitaryzmu, która objawia się w pełni dopiero w perspektywie jego upadku. Uważny czytelnik na podstawie przytaczanych przez autora faktów, dokumentów i wypowiedzi będzie w stanie ocenić np. rolę propagandy w budowaniu wizerunku wroga motywującego do walki aż do końca (widać to szczególnie w perspektywie frontu zachodniego).  Analiza relacji między najwyższymi funkcjonariuszami państwa nazistowskiego uświadomi, w jakim stopniu polityka hitlerowskich Niemiec była wynikiem gry partykularnych interesów, fobii i ambicji na szczytach władzy. Omawiane w książce rozporządzenia dotyczące systemu przemocy pozwolą dostrzec, jak krok po kroku zwiększała się władza państwa nad życiem obywateli. Jednak chyba najbardziej wprost totalitaryzm charakteryzują opisane w książce postawy fanatycznych jednostek, ludzi, którzy nie mając już nic do stracenia albo rzeczywiście wierząc nazistowskiej ideologii trwali przy niej do końca i do końca brutalnie wprowadzli ją w życie.

Ian Kershaw
Führer: Walka do ostatniej kropli krwi
Tłumaczenie: Grzegorz Siwek
Rok wydania: 2012
Format: 150x235
Liczba stron: 584

(mw)