Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
Aktualności

Projekt SOLIDARNOŚĆ CAMP startuje 27 sierpnia w Gdańsku!

22.08.2011 | poniedziałek | Udostępnij na Facebooku

27 sierpnia w Instytucie Sztuki Wyspa na tereny dawnej Stoczni Gdańskiej zostanie zainaugurowany projekt „Solidarność Camp” (Obóz Solidarności). Ten Obóz Solidarności rozbijany będzie na ok. 5-8 dni w 4 miastach. W skład obozu wchodzi 5 adaptowanych budek stoczniowych ustawionych tak, aby tworzyły w części centralnej naturalne miejsce spotkań, wykładów, koncertów odbywających się przez cały czas trwania wystaw.

W Gdańsku „Solidarność Camp” będzie stał do 1 września 2011. Następnie powędruje on do Kijowa (07.09. - 11.09.2011), Brukseli (23.09. - 01.10.2011) i Madrytu (11.10 - 20.10.2011). 

„Solidarność” i sprowokowane przez nią wydarzenia stają się coraz bardziej zamierzchłą historią. Prezydencja Polski w Unii Europejskiej to znakomita okazja, żeby przyjrzeć się, czym jest dzisiaj idea Solidarności w Europie: jak hasło i idący za nim ruch odmieniły europejską wrażliwość, na ile przetrwały tamte wartości, a na ile uległy przemiałowi konsumpcji, mechanizmów gospodarki wolnorynkowej, narastającej materializacji życia, chciwości czy utożsamiania izolacji z bezpieczeństwem.

Projekt daje szansę na krytyczne zastanowienie się nad przyszłością solidarności i tym, jakie nowe znaczenia i zjawiska mogą się z nią wiązać. Czy uda się odmłodzić tę ideę, czy stanie się ona nieuchronnie emblematem starzejącej się Europy, w której solidarność będzie polegała jedynie na obronie kosztownych przywilejów ludzi starych? Czy Europę stać na solidarność z nielegalnymi emigrantami, czy pozostaje jej tylko coraz mocniejsza obrona granic przed ich przenikaniem? Czy solidarność w ogóle jest żywą ideą europejskiej konstytucji cywilizacyjnej, czy tylko emblematem, za którym łatwo ukryć cyniczne interesy?

Solidarność Camp to projekt przygotowywany we współpracy pomiędzy Nowym Teatrem w Warszawie i Instytutem Sztuki Wyspa/Fundacją Wyspa Progress w Gdańsku. Przedmioty gotowe ze Stoczni Gdańskiej wybrane przez artystę Grzegorza Klamana i poddane modyfikacji we współpracy ze stoczniowcami, z inicjatywy autorów projektu ruszają w trasę, a ich banalność i zarazem legendarność, dziwnie ze sobą powiązane, opuszczają swój bezpośredni kontekst i wywożą stoczniowy mit daleko od miejsca powstania, poddając go krytycznej dyskusji.

DOMKI ZE STOCZNI GDAŃSKIEJ

Przygotowana przez Grzegorza Klamana przestrzeń artystyczna składa się ze stalowych domków przez lata budowanych w Stoczni Gdańskiej przez robotników, w celu wydzielenia przestrzeni prywatnej z przestrzeni produkcji. Surowe warunki pracy, hałas, zimno i pył motywowały stoczniowców do samoorganizacji, a jednocześnie tworzyły potrzebę przestrzeni intymnej i zindywidualizowanej. To tu się spotykali na przerwach, aby napić się kawy, zjeść śniadanie, odpocząć i czasem konspirować. Przywilej tej przestrzeni - skromnego obszaru bezpieczeństwa i prywatności był przez lata szanowaną tradycją, choć status domków nie był na terenie zakładu oczywisty. Obecnie zezłomowane na placu czekają na wysyłkę do huty, aby na zawsze zniknąć z pejzażu Stoczni Gdańskiej.

Solidarność Camp proponuje nam wioskę takich domków, które najpierw przeszły modyfikację we współpracy między artystą a stoczniowcami na miejscu w Gdańsku, tak, aby ich wymiary zostały dopasowane do przepisów transportowych Unii Europejskiej. Widzimy tu więc pokazujące, w jaki sposób rodzime zderza się z normatywnym. W ten sposób praktyki normujące, stają się dla pracy punktem odniesienia i zwiążą projekt z walką stoczni o przetrwanie w nowej unijnej rzeczywistości. Domki będą każdorazowo instalowane do miejsca by utworzyć nowy Obóz Solidarność, a ich otoczenie ulega będzie lokalnym modyfikacjom we współpracy z różnymi artystami.

ŻYCIE OBOZOWE

Pojedyncze domki i ich otoczenie to miejsce interwencji artystów, performerów, aktorów i intelektualistów. Każda stacja na trasie tego mobilnego obozu to szansa spotkania i interwencji lokalnych uczestników. Obóz to miejsce instalacji wizualnych, projekcji, spotkań i debat, miejsce prezentacji i interwencji politycznej. Ale przyjmie też sekrety, gry w chowanego, konspiracje, czytanie książek, próby sztuk teatralnych, wspólne przebywanie, posilanie się. Każda lokalizacja to inny program. Każdy domek będzie miał przypisaną oddzielną funkcję. 

Grzegorz Klaman, pomysłodawca i autor całej instalacji z obiektów znalezionych w Stoczni Gdańskiej przeznaczył jedną ze stoczniowych budek na instalację, która jest z pozoru niewidoczna. Budka jest pusta, zawiera tylko sprzęty, które oryginalnie się w niej znajdowały i kilka znaków graficznych – rysunków, plakatów czy zdjęć, które wydają się być jej częścią od zawsze. Wchodzimy do pustego wnętrza zaopatrzeni w dostępny na miejscu tablet i na nim lub dzięki aplikacji we własnym smartfonie możemy odnaleźć miejsca, w których wyświetlą się nam historie związane z Gdańskimi robotnikami. Cztery znaczniki znajdują się w miejscach, w których siedzieli podczas nagrań robotnicy.

Ci, którzy ofiarowali na potrzeby projektu swoje historie - stoczniowcy, których młodość przypadła na lata 80. Zbigniew Stefański, Czesław Szultk, Roman Łopuchow i Jan Kryger mówią o pracy i życiu w stoczni, samopomocy, konspirze, a także zmiennej funkcji budek, z których część formuje dziś Solidarność Camp. Ich historie są na codzień poniekąd niewidzialne a historia stoczni jest kojarzona z kilkoma zaledwie nazwiskami najbardziej znanych lub najbardziej medialnych bohaterów. Historie tych kilku z tysięcy nieznanych musimy odnaleźć sami. Praca mówi o materializacji i dematerializacji pamięci, negocjacji polityczności poprzez medium oraz pozorach widzialności. 

Drugi domek stanie się przestrzenią dla instalacji Marka Sobczyka Soliterność – muzeum, rocznica, pomnik (2005, reedycja 2011) odnosi się do zakłócenia, zagubienia, samotności i zdrady. Neologizm Soliterność łączy w sobie idee samotnictwa i pasożytnictwa. Stworzony przez artystę labirynt obrazów na półprzezroczystych płytach z tworzywa to ikonograficzne śmietnisko narodowych symbolik i medialnych namułów popkultury, to obszar nawrotów, zabłąkań, zderzeń i zdegustowania.

Na monitorze wyświetlany będzie film zmontowany z zapisów wideo szeregu rozmów przeprowadzonych przez artystę z uczestnikami ruchu Solidarności i naukowcami. Soliterność, o której mówią, to stan ducha ludzi, których radykalizm, niezgoda na kompromisowość polityki, poczucie osamotnienia wobec dynamiki zmian i całego kontekstu współczesności, na jaki nie znajdują w sobie akceptacji, odzwierciedla głęboko uświadomione pęknięcie wspólnotowej jedności.

Praca Sobczyka przenosi w wymiar filozoficznej debaty władzę i politykę, przykładając do niej kryterium Soliterności, samotnictwa skrytego bytowania, które nastąpiło jako nieuchronny skutek rozbicia idei solidarności - wspierającego bycia razem. Kto na kim pasożytuje? Czy pasożytujemy na rewolucji czy ona pasożytuje na nas? Co dzieje się z ideami gdy rewolucja sięga po władzę? Co to znaczy zdradzić ideał rewolucyjny?

Trzeci domek będzie miejscem działań polskich artystów rezydujących w miastach, do których zawita projekt: Zorka Wollny w Gdańsku, Robert Kuśmirowski w Kijowie, Roman Dziadkiewicz w Brukseli, Elżbieta Jabłońska w Madrycie i Łukasz Surowiec w Warszawie. 

Zorka Wollny: Człowiek, który gwizdał przy pracy i inne opowieści.

Artystka mówi: „Zamierzam przekształcić kontener w instrument-akustyczne pudełko, skrzynkę grającą. Będzie to miejsce cowieczornych warsztatów i snucia opowieści. Wspólnie z gośćmi domku będziemy tworzyć słuchowiska wzbogacone „muzyką ubogą“ powstałą przy użyciu instrumentów z odpadów budowlanych i przemysłowych”. Zapraszani są muzycy z Gdańska, zwłaszcza ci, którzy mają pomysł na to, jak konstruować proste instrumenty z metalu, plastiku i drewna.

Czwarty domek jest mediateką służącą jako przestrzeń zmieniających się projekcji dźwiękowych i wideo. Wyświetlone zostaną filmy autorów takich jak Grzegorz Klaman, Jacek Niegoda, Alicja Karska i Aleksandra Went, Maria Zmarz-Koczanowicz, Alicja Żebrowska, Artur Żmijewski, 

Piąty jest czytelnią książek o tematyce powiązanej z projektem oraz biorącymi w nich udział osobami i organizacjami.

Ewa Tatar i Grzegorz Klaman – „Lata 80 ilustrowane” - wykład performatywny o sztuce w latach 80-tych w Gdańsku.

Ewa Tatar – autorka wystaw i badaczka, jest wraz z Dominikiem Kuryłkiem kuratorką przyszłorocznej wystawy Alternativa sięgającej do archiwów lat 80 oraz Grzegorz Klaman – artysta i inicjator nowej gdańskiej sceny artystycznej w latach 80, który doprowadził do radykalnego przeformułowania języka sztuki w Gdańsku, angażują się w sesje wspomnień i wykład ilustrowany na żywo. 

Jacek Niegoda - „Europa - Polska, bezpieczeństwo i współpraca. Bezpieczeństwo i higiena w pracy rewitalizacyjnej post-robotniczych terytoriów”. Ćwiczenia praktyczne. Krótki trening ruchowy wzmacniający niezależną postawę w pozainstytucjonalnej działalności kulturalnej. - performans 

Jacek Niegoda - studiował na Wydziale Rzeźby ASP w Gdańsku w pracowni prof. Grzegorza Klamana oraz w Pracowni Intermedialnej prof. Witosława Czerwonki (1991-98). Współpracował z Galerią Wyspa oraz Otwartym Atelier (późniejszym CSW Łaźnia) w Gdańsku. W 1995 roku razem z Mikołajem Robertem Jurkowskim, Rafałem Ewertnowskim, Piotrem Wyrzykowskim, Maciejem Sienkiewiczem, Arturem Kozdrowskim założył Centralny Urząd Kultury Technicznej (CUKT). W 2000 r. był jednym z pomysłodawców i autorów projektu i postaci Wiktorii Cukt, wirtualnej kandydatki na prezydenta Polski. Realizuje wideoprojekty i akcje artystyczne. W swoich realizacjach odnosi się do relacji pomiędzy władzą, techniką, sztuką.

OBÓZ KRYTYCZNY

W poszczególnych odsłonach Solidarność Camp bardzo ważną rolę odegra wykład inauguracyjny. Do jego wygłoszenia zapraszamy najwybitniejsze osoby współczesnego życia intelektualnego, których myśl związana jest z dzisiejszą sytuacją idei Solidarności.

Solidarność - wydarzenie komunistyczne. Próba reinterpretacji. 

Wykład i spotkanie z Janem Sową

Współczesna myśl postępowa i emancypacyjna radzi sobie zdecydowanie zbyt słabo z analizą i wyjaśnieniem środkowo-europejskiego doświadczenia tzw. komunizmu. Zaledwie kilku teoretyków (m.in. Tony Cliff, Guy Debord i Immanuel Wallerstein) zaproponowało systemowe reinterpretacje sowieckiego bolszewizmu, wskazując, że jego charakter miał niewiele wspólnego z ideą komunizmu, jaką znaleźć można w pismach Karola Marksa i jego kontynuatorów.

W Polsce i innych krajach byłego Bloku Sowieckiego za dobrą monetę bierze się ówczesną propagandę z jej tyle wzniosłymi, co bełkotliwymi hasłami „dyktatury proletariatu” i „budowy komunistycznego ładu”. Do takiej wizji idealnie pasuje interpretacja Solidarności jako pro-kapitalistycznej i anty-komunistycznej siły, która obaliła (z pomocą Papieża i Ronalda Reagana) komunizm i wywalczyła wolnorynkowe reformy. Bliższe spojrzenie na Program NSZZ „Solidarność” uchwalony przez Zjazd Delegatów w październiku 1981 r. w Gdańsku pokazuje, że taka wersja wydarzeń nie ma nic wspólnego z intencjami tzw. pierwszej Solidarności.

Paradoksalnie, jej postulaty były zdecydowanie bliższe wspólnotowo-komunistycznej niż prywatno-kapitalistycznej wizji społeczeństwa i polityki. Jej pojawienie się i funkcjonowanie można zaś uznać za artykulację hipotezy komunistycznej tak, jak termin ten rozumiem francuski filozof Alain Badiou. Jeśli więc w Bloku Sowieckim działała po II wojnie światowej siła o charakterze autentycznie komunistycznym, to nie była nią żadna z oficjalnych organizacji ani partii ludowo-robotniczych, ale właśnie Solidarność między sierpniem 1980 a grudniem 1981 roku. Wykład opiera się na wspólnym wystąpieniu Kuby Majmurka, Kuby Mikurdy i Janka Sowy na konferencji Idea komunizmu – filozofia i sztuka, która odbyła się w czerwcu 2010 roku w berlińskiej Volksbühne.

Festung Europa: w obronie raju konsumenta.

Wykład i spotkanie z prof. Sławomirem Magalą (Uniwersytet Erazma w Rotterdamie). Prowadzenie spotkania: Edwin Bendyk (Polityka)

Nie wiemy jeszcze jak stworzyć światowym masom szansę na awans, ani jak zintegrować nowych emigrantów spływających legalnie i nielegalnie ku obszarom dobrobytu. Chętnie współczujemy emigrantom, z trudem jednak wyobrażamy sobie życie bez konsumenckiego raju. Budujemy więc europejską twierdzę z nadzieją, że obronimy się przed niebezpieczeństwem z Południa. W tym samym czasie, w środku starego kontynentu wykluczeni domagają się miejsca na społecznej scenie. Wydarzenia ostatnich miesięcy i tygodni będą tematem spotkania ze Sławomirem Magalą, profesorem Uniwersytetu Erazma z Rotterdamu, który w rozmowie z Edwinem Bendykiem postawi pytania o solidarność w związku z konfliktem elit i mas o sposób życia oraz organizację życia zbiorowego w Europie.

Szczegółowy program gdańskiego Obozu znajdziecie tutaj. 

Producent Solidarność Camp: Nowy Teatr w Warszawie

Współproducent Solidarność Camp i producent w Gdańsku: Instytut Sztuki Wyspa w Gdańsku 

Instalacja: Grzegorz Klaman we współpracy z robotnikami Stoczni Gdańskiej 

Idea i program: Karolina Ochab, Aneta Szyłak, Piotr Gruszczyński, Konrad Pustoła, Igor Stokfiszewski

Program w Gdańsku: 
Aneta Szyłak, Jacek Kołtan, Natalia Cyrzan, Mirosław Górczyński

Program filmowy: Karolina Ochab, Konrad Pustoła, Piotr Gruszczyński, Aneta Szyłak, Maks Bochenek 

Produkcja: Joanna Nuckowska 

Koordynacja i produkcja Obozu w Gdańsku: Natalia Cyrzan, Mirosław Górczyński, Aleksandra Grzonkowska, Błażej Kroplewski, Aleksandra Tatarczuk

Asystenci produkcji: Natalia Osadowska, Dominik Skrzypkowski 

Public relations: Radosław Orzeł

Biuro organizacyjne: Marta Szymańska

Projekt plakatu: Błażej Pindor 

Partnerzy: Europejskie Centrum Solidarności, Stocznia Gdańsk, Festiwal Alternativa, Instytut Polski w Kijowie, KVS Bruksela, FLACC, Instytut Polski w Brukseli, Matadero Madrid, Instytut Polski w Madrycie, Krytyka Polityczna, Buffet. 

Patroni medialni: Gazeta Wyborcza, Tok FM, Exclusiv, Dwutygodnik, TVP Kultura

Partner techniczny: IVONA, ARound 

Projekt dofinansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Źródło.

(ak)