Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
Aktualności

„Cwiszn” czyli pomiędzy

24.09.2010 | piątek | Udostępnij na Facebooku

Prezentacja pierwszego numeru kwartalnika „Cwiszn”, wydawanego przez Fundację Shalom, poświęconego kulturze jidysz w Polsce odbyła się 2 września w Klubie Mamele przy Placu Grzybowskim 12/16 w Warszawie.

Językiem jidysz mówi dziś na całym świecie około 600 tys. osób, natomiast dodatkowo zna go około 1 mln. Używają go na co dzień głównie środowiska ortodoksyjnych Żydów, ale istnieją też grupy świeckie, porozumiewające się w jidysz, z reguły wielojęzyczne.

We Francji ukazuje się czasopismo poświęcone kulturze jidysz zatytułowane „Gilgulim”. Kilka takich czasopism ukazuje się również w USA oraz Izraelu. Natomiast w Polsce, gdzie przed wojną istniała największa społeczność mówiąca jidysz dotychczas takiego periodyku nie było.

„»Cwiszn« powstało między innymi po to, by choć trochę zmienić stan, w którym znalazła się kultura jidysz w Polsce. Słowo cwiszn oznacza w jidysz »pomiędzy«, dlatego też chcemy umieścić nasze pismo w przestrzeni intermedialnej, rozpiętej między różnymi czasami i kulturami. Chcemy mediować między dawną a współczesną kulturą jidysz, między kulturą przed Zagładą i kulturą po Zagładzie, przed Marcem ’68 i po Marcu, ale także – a może przede wszystkim – między kulturą jidysz a kulturą polską” – pisze we wstępie do nowego kwartalnika Karolina Szymaniak.

Na łamach czasopisma będzie prezentowana zarówno dawniejsza, jak i współczesna literatura jidysz w przekładach na polski oraz wybrane teksty w oryginale. Znajdą się w nim również analizy zjawisk z różnych dziedzin kultury – sztuk wizualnych, teatru i filmu. W kwartalniku nie zabraknie też rubryki lingwistyczno-edukacyjnej, archiwaliów, artykułów poświęconych wydarzeniom Marca ‘68 oraz recenzji.

Jak pisze w „Kulturze Liberalnej” (nr 89 (39/2010) z 21 września 2010 r.) w recenzji pierwszego numeru kwartalnika Tomasz Sawczuk: „Jest to pismo kulturalne pełną gębą: sięga do przeszłości kultury w notach i tekstach historycznych, przedstawia najważniejsze i warte uwagi dzieła literatury jidysz, opisuje społeczności posługujące się tą mową, prezentuje bieżące wydawnictwa książkowe w formie obszernego działu z recenzjami oraz notami książkowymi, opisuje i ocenia wydarzenia kulturalne.”

Teksty zamieszczone w kwartalniku obok wysokich wartości artystycznych mają zapoznawać czytelnika z kulturą żydowską, jak i różnorodnymi losami przedwojennych i powojennych Żydów z Europy Środkowo-Wschodniej.

„Cwiszn” dużo miejsca będzie też poświęcał historii. Jak pisze Sawczuk: „Kwartalnik o kulturze, która narażona była na wymarcie, nie może się obyć bez tekstów historycznych. Mamy więc wojenne wspomnienia trójki dzieci mieszkających wówczas w placówkach prowadzonych lub współprowadzonych – jak dowiadujemy się ze wstępu – przez Janusza Korczaka. Wspomnienia te opatrzone są także komentarzem Justyny Kowalskiej-Leder. Możemy też zapoznać się ze wspomnieniami z okresu późniejszego: o wydarzeniach Marca 1968 przeczytamy w tekście Leona Rozenbauma „W marcu jak w garncu”. Rozciągniętą w czasie historię ratowania wileńskich żydowskich zasobów archiwalnych opisuje tekst „Okruchy ocalone z płomieni” autorstwa Davida E. Fishmana. Kultura, literatura, język są zresztą nierozerwalnie związane z historią, stąd przenika ona większość artykułów w kwartalniku. Warto przeczytać takie właśnie wielobarwne teksty poświęcone Hamburgowi oraz Melbourne, przedstawiające te miasta jako jedne z centrów kultury jidysz.”

Kwartalnik:
„Cwiszn”, Nr 1-2/2010

(pm)

Tagi: