Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
Aktualności

Nazistowska propaganda o getcie warszawskim

26.08.2010 | czwartek | Udostępnij na Facebooku

Film Yael Hersonski „Niedokończony film” (”A Film Unfinished”) wyświetlany był podczas tegorocznego Planete Doc Review w maju.  Niedawno wszedł do kin w Stanach Zjednoczonych. W Warszawie będzie go można obejrzeć podczas festiwalu Warszawa Singera 29 sierpnia o godzinie 14 w klubie Mamele, przy ul. Grzybowskiej 12/16.

Podstawą filmu Hersonski jest analiza tajemniczego, niedokończonego filmu dokumentalnego, który powstał w getcie warszawskim w 1942 roku. Zapis zatytułowany po prostu „Das Ghetto” odnaleziono po wojnie w 1954 roku w Niemczech Wschodnich, w archiwach filmowych nazistów. Przez lata był uważany za dokumentalny portret życia w warszawskim getcie. Liczne sceny z tego filmu wielokrotnie wykorzystywane tak w filmach dokumentalnych na temat Holocaustu i niemieckiej okupacji w Polsce jak i fabularnych (jak „Korczak” Wajdy, czy „Pianista” Polańskiego) budowały powszechnie znany wizerunek życia w warszawskim getcie, funkcjonowały w szerokiej świadomości.

Yael Hersonski postanowiła zbadać okoliczności jego powstania. Przeanalizowała go ujęcie po ujęciu, dotarła do archiwów, prywatnych zapisków na temat obecności ekipy filmowej w getcie, dotarła do materiałów z powojennych przesłuchań niemieckiego operatora filmowego, Willy’ego Wista, który był autorem zdjęć do filmu. Przede wszystkim jednak dotarła do taśm potwierdzających, że poszczególne ujęcia były inscenizowane i wielokrotnie filmowane. W ten sposób powstał dokument ukazujący cały kontekst nazistowskiego filmu o getcie.

Z filmu Hersonski, jak podkreśla reżyserka w wywiadzie dla BBC wyłania się obraz propagandowego zamierzenia nazistów. Kontrasty w getcie miały pokazać, że to Żydzi sami są winni swemu losowi. Z jednej strony żywność sprzedawana na ulicznym targu, żydowska elita ucztująca przy szampanie i bawiąca się w restauracji, a z drugiej ciała zmarłych z głodu leżące na ulicach, żebrzące dzieci, stosy śmieci i fekaliów na obskurnych podwórkach.

Poszczególne sceny przekazują jakąś prawdę na temat cierpienia w getcie, znaną również z licznych wspomnień i relacji pisanych, na temat istniejących różnic między bogatymi i biednymi, obrotnymi i zagubionymi. Równocześnie jednak kłamią pokazując obraz zainscenizowany, zaaranżowany i zmanipulowany na potrzeby określonego ideologicznie, propagandowego przekazu.

Dzięki jego konfrontacji ze wspomnieniami ocalałych z warszawskiego getta film Hersonski stanowi kolejną relację o Holocauście. Jest jednak równocześnie refleksją nad charakterem i uwarunkowaniami każdego, a zwłaszcza filmowego zapisu archiwalnego.

„Niedokończony film” / ”A Film Unfinished”
Reżyseria/Directed by: Yael Hersonski
Zdjęcia/Cinematography: Itai Neeman
Produkcja/Production: Itay Ken-Tor, Noemi Schory
Oscilloscope Laboratories
Niemcy, Izrael/Germany,Israel 2009
88 min

(pm)