Witryna „Uczyć się z historii” to platforma publikacji
projektów edukacyjnych (realizowanych w szkołach i edukacji
pozaszkolnej z młodzieżą) poświęconych historii
Polski i jej sąsiadów w XX wieku oraz prawom człowieka
Aktualności

Podróż po dwudziestowiecznej historii Europy

23.02.2009 | poniedziałek | Udostępnij na Facebooku

We wstępie do wydania polskiego autor przestrzega czytelnika: nie jest to książka historyczna do jakiej przywykliście. Nie znajdziecie w niej uporządkowanych chronologicznie faktów historycznych, nie znajdziecie monografii jednego kraju. Jest to raczej reportaż z podróży przez kontynent europejski i jednocześnie z podróży w czasie przez wiek dwudziesty.

Mak prowadzi czytelnika przez historię XX wiek rozciągniętą między I wojną światową a upadkiem muru berlińskiego, wojną na Bałkanach i traktatem z Maastricht. Rzeczywiście nie daje usystematyzowanego wykładu historii Europy. Są to raczej migawki, fragmenty, rozważania, coś na marginesie reportażu i dziennika podróży. Ale autor stara się w nich dotknąć i opisać te elementy, które były charakterystyczne dla wspólnego doświadczenia historycznego Europy: różnorodnej, poszatkowanej granicami, skonfliktowanej, kipiącej nacjonalizmami, wstrząsanej wewnętrznymi i międzypaństwowymi konfliktami, przeżywającej zmiany społeczne, gospodarcze, kulturowe.

Temperament reportera i podróżnika bierze w nim górę nad kronikarzem. Jako podróżnik i autor - pisze - musiałem ustalić własne priorytety. Priorytetami są dla mnie twarze, miejsca, zapachy, wspomnienia, dzienniki, listy. Mak odwiedza wielkie metropolie, ale także małe miasteczka i wioski rozciągnięte od Lizbony po Petersburg i od Triestu po Oslo. Pisze o wielkiej polityce, zmianach gospodarczych i dyplomatycznych grach, ale przede wszystkim interesuje go historia doświadczana z bliska, przez zwykłych ludzi. Dlatego przesiaduje w pubach, tawernach, gospodach, zagląda do lokalnych archiwów i muzeów, jeździ pociągami i tramwajami, rozmawia z ludźmi, przygląda się architekturze, a swą narrację przeplata fragmentami z listów, dzienników, wspomnień.

Autor deklaruje, że starał się powstrzymywać od osądów moralnych i chciał przede zrozumieć losy i wybory ludzi w przeszłości. Nasi przodkowie byli inni, ale nie byli gorsi czy lepsi - stwierdza. Musimy sobie ciągle zadawać pytania: co uczynilibyśmy na ich miejscu, w ich czasie, wiedząc to co oni, nie mając całej naszej obecnej wiedzy i wszechstronnego spojrzenia z oddali. Musimy starać się do nich przybliżyć - pisze.

Dużo uwagi poświęca też temu jak z doświadczeniem historycznym I połowy wieku radzono sobie w różnych krajach Europy w jego II połowie. Punktem dojścia jego narracji jest bowiem Europa zjednoczona. Projekt europejski, choć napotyka wiele przeszkód i boryka się z problemami, jest dlań sposobem na pożegnanie z najgorszymi nawykami Europy, a jednocześnie czerpie z tego co najlepsze w europejskim dziedzictwie.

Przeczytaj wywiad z autorem

W Europie. Podróże przez dwudziesty wiek
Autor: Geert Mak
Wydawnictwo: Państwowy Instytut Wydawniczy
Rok wydania: 2009
Seria: Rodowody współczesności
Liczba stron: 854
ISBN: 978-83-06-03108-9

pm